GS NGUYỄN ĐỨC KHƯƠNG - Thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Chủ tịch AVSE Global; Giám đốc Phát triển quốc tế Tổ hợp đại học Leonard de Vinci:
Cần đo lường và đánh giá hiệu quả
Khoảng cách ban hành chính sách đến thực thi hiệu quả tại Việt Nam vẫn còn khá lớn. Kinh nghiệm từ các quốc gia như Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản cho thấy để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, Việt Nam trước hết cần chuyển từ tư duy quản lý thủ tục sang tư duy quản trị hiệu quả. Điều này đòi hỏi xây dựng đội ngũ cán bộ có kỹ năng chuyên sâu, gắn rõ trách nhiệm với công việc được giao và nâng cao năng lực chịu trách nhiệm của người điều hành.
Việc thực thi chính sách cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn với chiến lược tổng thể, thay vì ban hành các chính sách rời rạc, thiếu liên kết giữa các bộ, ngành. Đồng thời, cần đo lường và đánh giá cụ thể, từ tinh giản biên chế đến xác định đúng nhóm đối tượng tinh giản, cũng như xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI) rõ ràng.
Đặc biệt, việc huy động người dân, doanh nghiệp (DN) và các bên liên quan tham gia vào quá trình tham vấn, tư vấn chính sách, phản ánh đúng những gì họ đang làm và đang cần, sẽ giúp chính sách sát với thực tiễn hơn, qua đó cải thiện môi trường kinh doanh một cách thực chất hơn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong trung và dài hạn.
Ông NGUYỄN THÀNH NAM, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước - Bộ Công Thương:
Giúp doanh nghiệp vượt khó
Trong bối cảnh năm 2026 tiềm ẩn nhiều bất định, cục sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp, dựa trên quan điểm coi thị trường nội địa là "động cơ" thúc đẩy sản xuất và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong đó tập trung vào hai hướng chính: hỗ trợ DN vượt qua khó khăn thông qua kết nối thị trường nội địa và xuất khẩu; kiểm soát lạm phát thông qua điều tiết cung - cầu và tăng cường quản lý thị trường.
Cục cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với Tổ Điều hành thị trường trong nước để xử lý kịp thời các thông tin sai lệch gây bất ổn thị trường; tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm như đầu cơ, găm hàng, buôn bán hàng giả thông qua lực lượng quản lý thị trường; đồng thời chỉ đạo DN chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất cho lộ trình áp dụng xăng sinh học từ ngày 1-1-2026, bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định, không gây áp lực lên lạm phát.
Đặc biệt, chúng tôi sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát thương mại điện tử, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương để bình ổn giá xăng dầu, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu.
TS TRẦN QUANG THẮNG, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý TP HCM:
Hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp
Thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ khá cụ thể cho DN, như hỗ trợ tín dụng, mặt bằng sản xuất, đào tạo nhân lực, cải cách thủ tục hành chính và rút ngắn thời gian thanh tra, kiểm tra. Tuy nhiên, theo đánh giá của tôi, số DN thực sự tiếp cận được các chính sách hỗ trợ này vẫn còn rất hạn chế.
Hiện nay, DN TP HCM vẫn phải đối mặt với nhiều áp lực. Khó khăn lớn nhất vẫn là vốn. Bên cạnh đó, khâu tổ chức thực thi chính sách còn chậm, khiến DN khó tận dụng được các cơ hội hỗ trợ.
Một vấn đề đáng lưu ý khác là hạ tầng và chi phí logistics. Tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và chi phí vận chuyển cao đang làm suy giảm sức cạnh tranh của DN. Đồng thời, việc phụ thuộc vào một số ít thị trường xuất khẩu cũng khiến DN dễ bị tổn thương trước các biến động của kinh tế toàn cầu.
Tôi kỳ vọng trong năm 2026, khi Nghị quyết 260/2025/QH15 (sửa đổi Nghị quyết 98) về cơ chế đặc thù cho TP HCM được triển khai, thành phố sẽ có thêm quyền chủ động để cụ thể hóa các giải pháp hỗ trợ cộng đồng DN một cách hiệu quả hơn.
Ông NGUYỄN NGỌC HÒA - Chủ tịch Hiệp hội DN TP HCM (HUBA):
Đồng bộ để đạt mục tiêu tăng trưởng
Cộng đồng DN chúng tôi hoàn toàn ủng hộ chủ trương của Chính phủ trong việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì đà tăng trưởng. Hơn ai hết, chúng tôi mong muốn nền kinh tế đạt được tăng trưởng hai con số, bởi khi đó DN cũng có cơ hội phát triển mạnh mẽ tương xứng.
Để ba trụ cột tăng trưởng gồm: xuất khẩu, đầu tư công và tiêu dùng nội địa phát huy tối đa hiệu quả, theo tôi, cần khẩn trương thực hiện đồng bộ 3 yêu cầu then chốt.
Thứ nhất, đẩy mạnh cải cách thể chế và giải phóng nguồn lực, trong đó sớm ban hành nghị định cho Trung tâm Tài chính quốc tế và Nghị quyết cho khu vực kinh tế Nhà nước; chuyển đổi mô hình chính quyền từ 3 cấp sang 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, nhằm đưa chính sách nhanh chóng đi vào thực tiễn.
Thứ hai, nâng cao năng lực thực thi, phân cấp, phân quyền rõ ràng, khuyến khích cán bộ mạnh dạn triển khai nhiệm vụ, không e dè, né tránh.
Thứ ba, hỗ trợ các DN Việt xuất khẩu bởi hiện tại 75% giá trị xuất khẩu thuộc về các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Bao gồm, hỗ trợ các DN Việt tham gia chuỗi cung ứng của các DN FDI và hỗ trợ các DN thuộc 25% còn lại, tập trung vào những lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh, đặc biệt là nông sản, lương thực, thực phẩm.
Ông LÊ THÀNH THANH, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Cần Thơ:
Giải pháp từ địa phương
Áp lực lớn nhất với sản xuất và tiêu dùng tại TP Cần Thơ cuối năm 2025 là giá đầu vào vẫn cao, đặc biệt trong chế biến nông sản. Thị trường xuất khẩu phục hồi chậm khiến DN khó cân đối chi phí và mở rộng sản xuất. Chi tiêu yếu do thu nhập người lao động giảm, buộc DN bán lẻ và thương mại phải thận trọng trong kế hoạch kinh doanh. Ngoài ra, DN nhỏ và vừa vẫn gặp khó trong tiếp cận vốn dù lãi suất đã giảm vì điều kiện vay còn chưa thoáng. Đặc biệt, vai trò trung tâm vùng của TP Cần Thơ vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.
Trước những thách thức đó, Sở Công Thương TP Cần Thơ sẽ tập trung vào 3 nhóm ưu tiên. Thứ nhất, kích cầu tiêu dùng nội địa một cách thực chất, đồng thời tăng hỗ trợ trực tiếp cho người lao động có thu nhập thấp nhằm tạo sức mua bền vững.
Thứ hai, tháo gỡ các nút thắt về tín dụng cho DN vừa và nhỏ thông qua việc đơn giản hóa điều kiện vay vốn, mở rộng bảo lãnh tín dụng, tăng cường vai trò của các chính sách và quỹ bảo lãnh tín dụng tại địa phương.
Thứ ba, đẩy mạnh đầu tư công gắn với thị trường; tăng cường phân cấp cho địa phương; ưu tiên phát triển hạ tầng, logistics, chợ đầu mối; đồng thời tổ chức kết nối hiệu quả giữa đầu tư công và hạ tầng trong nước.
Ông BẠCH KHÁNH NHỰT, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS):
Bảo vệ sản xuất trong nước
Ngành điều năm 2025 lần đầu tiên xuất khẩu vượt mốc 5 tỉ USD, bỏ xa con số 4 tỉ USD của năm ngoái. Tuy nhiên, ngành điều đang dần rơi vào tình trạng gia công, lợi nhuận mỏng. Cụ thể, nguồn nguyên liệu trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu của ngành, trong khi tới 90% nguyên liệu phải nhập khẩu từ các quốc gia châu Phi và Campuchia. Khoảng 5 năm trở lại đây, các nước châu Phi bắt đầu đầu tư chế biến, hạn chế xuất khẩu điều nguyên liệu thông qua các biện pháp như: áp thuế xuất khẩu, ưu tiên DN nội địa thu mua nguyên liệu tốt. DN Việt Nam hiện chỉ đảm nhận khoảng 30% khâu khó trong sản xuất, trở thành người gia công cho các nước châu Phi.
Trước tình hình đó, VINACAS kiến nghị các bộ, ngành đưa ra các quy định tạo sự cạnh tranh bình đẳng hơn như: áp thuế nhập khẩu điều nhân, bảo vệ sản xuất trong nước. Trước đây, Ấn Độ, một nước xuất khẩu điều lớn, cũng từng áp thuế 25% đối với nhân điều nhập khẩu từ Việt Nam, để bảo vệ sản xuất nội địa. Đây là bài học thực tế mà Việt Nam có thể tham khảo.
Ngoài ra, chúng ta cũng cần cân nhắc áp dụng các hàng rào kỹ thuật, thiết lập tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn thực phẩm để kiểm soát hàng nhập khẩu. Khi tiêu chuẩn được nâng cao, nhiều lô hàng hoặc nhà máy không đạt chuẩn sẽ không thể nhập vào Việt Nam, qua đó góp phần bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Nhà báo - TS TÔ ĐÌNH TUÂN, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động:
Khơi thông nguồn lực của thị trường
Năm 2026 là năm bản lề sau Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Những định hướng chiến lược lớn đã được xác lập. Vấn đề đặt ra lúc này không còn là chọn đúng con đường mà là tổ chức thực hiện như thế nào để nền kinh tế vừa giữ được sự ổn định cần thiết, vừa tạo được động lực tăng trưởng mới, thực chất và bền vững.
Việt Nam đang đứng trước nhiều áp lực không nhỏ. Nguy cơ lạm phát quay trở lại khi mặt bằng giá trong nước tăng, giá hàng hóa thế giới biến động khó lường; thị trường tài chính quốc tế có xu hướng thắt chặt hơn; tỉ giá và dòng vốn tiếp tục là những ẩn số. Trong bối cảnh đó, sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, giữa Trung ương và địa phương, sẽ quyết định chất lượng tăng trưởng và mức độ an toàn của nền kinh tế trong năm 2026.
Song song với ổn định vĩ mô, một thách thức không kém phần quan trọng đó là thực thi thể chế. Nhiều đạo luật lớn vừa được sửa đổi và ban hành đang bước vào giai đoạn triển khai. Nếu các nghị định, thông tư hướng dẫn chậm trễ, thiếu rõ ràng; nếu phân cấp, phân quyền không đi kèm trách nhiệm cụ thể; nếu tâm lý e dè, sợ sai còn tồn tại, thì thể chế rất dễ trở thành "nút thắt". Ngược lại, nếu được tổ chức thực thi thông suốt, nhất quán và thực chất, thể chế sẽ trở thành bệ phóng cho tăng trưởng, khơi thông nguồn lực và củng cố niềm tin của thị trường.
Năm 2026, nếu đồng bộ được các giải pháp như các chuyên gia đã nêu tại diễn đàn, kinh tế Việt Nam sẽ có bước chuyển rất lớn, tạo đà rất đặc biệt giúp Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới.
