Khai mở động lực tăng trưởng mới

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần 4 - 2025 với chủ đề "Ổn định vĩ mô, thực thi cải cách: Nền tảng cho tăng trưởng 2026" do Báo Người Lao Động tổ chức ngày 31-12-2025 đã tạo không gian mở để các chuyên gia, doanh nghiệp (DN) và cơ quan quản lý đóng góp ý kiến, kết nối trí tuệ, qua đó góp phần mở lối tăng trưởng.

Nhiều cơ hội

Phác họa bức tranh kinh tế thế giới và Việt Nam giai đoạn 2025-2026, TS Cấn Văn Lực, Ủy viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng, nêu rõ dự báo của các tổ chức quốc tế cho thấy tăng trưởng toàn cầu sẽ đạt 3,1%-3,2%/năm, thấp hơn mức 3,3% của năm 2024 và cách xa giai đoạn trước đại dịch. Áp lực lạm phát có dấu hiệu hạ nhiệt khi chỉ số CPI toàn cầu giảm từ khoảng 4,2% xuống 3,7%, cho thấy nhu cầu toàn cầu suy yếu. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương lớn tiếp tục lộ trình nới lỏng chính sách tiền tệ.

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần 4 - 2025 với chủ đề “Ổn định vĩ mô, thực thi cải cách: Nền tảng cho tăng trưởng 2026” do Báo Người Lao Động tổ chức ngày 31-12-2025 đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp sát sườn, thiết thực với nền kinh tế

Trong bối cảnh đó, nền kinh tế ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, thể hiện qua số liệu 11 tháng và dự báo cả năm 2025. Các động lực tăng trưởng phục hồi tương đối đồng đều, trong đó tiêu dùng nội địa cải thiện, xuất khẩu tăng khá dù có dấu hiệu chậm lại, đầu tư tư nhân phục hồi, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì đà tăng; đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy mạnh... Nền tảng vĩ mô và năng lực quản trị rủi ro được củng cố trong khi dư địa chính sách tài khóa vẫn còn.

Nền kinh tế dự báo có nhiều tín hiệu tích cực khi nền tảng vĩ mô và năng lực quản trị rủi ro được củng cố trong khi dư địa chính sách tài khóa vẫn còn.Ảnh: HOÀNG TRIỀU

"Tăng trưởng tín dụng cả năm 2025 dự báo đạt khoảng 18,5%, cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, đặt ra nguy cơ rủi ro chất lượng tín dụng và áp lực với ổn định vĩ mô. Phải định hướng việc điều hành chính sách tiền tệ - tài khóa bảo đảm dòng vốn được phân bổ hiệu quả, hỗ trợ tăng trưởng nhưng không đánh đổi bằng những rủi ro trung, dài hạn" - TS Cấn Văn Lực phân tích.

Theo PGS-TS Trần Đình Thiên - Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - trong bối cảnh kinh tế thế giới ngày càng bất thường và bất ổn, không nên đưa ra câu trả lời cứng nhắc cho bài toán "ưu tiên tỉ giá, lạm phát hay tăng trưởng". Bởi với một nền kinh tế có độ mở rất cao như Việt Nam, những "cú sốc" bên ngoài có thể nhanh chóng lan truyền vào trong nước. Việc lựa chọn một mục tiêu đơn lẻ không chỉ thiếu thực tế mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho ổn định vĩ mô và tăng trưởng dài hạn. "Cần một cách tiếp cận mềm dẻo, linh hoạt, đặt mục tiêu tăng trưởng trong mối quan hệ hài hòa với ổn định vĩ mô. Nếu không tạo được nền tảng vững chắc cho tăng trưởng, nguy cơ rủi ro có thể xảy ra" - ông Trần Đình Thiên nhìn nhận.

Khơi thông nguồn lực, giải điểm nghẽn

Chuyên gia kinh tế - TS Trần Du Lịch đánh giá chủ đề "Ổn định vĩ mô, thực thi cải cách: Nền tảng cho tăng trưởng 2026" của diễn đàn lần này đã đi vào đúng những vấn đề của nền kinh tế. Theo ông Trần Du Lịch, 2 mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô có vẻ mâu thuẫn song Việt Nam đã có kinh nghiệm giải quyết bài toán đó. "Không phải lựa chọn một trong hai, mà cần thực hiện đồng bộ, phối hợp hiệu quả giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Dù dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều nhưng nếu phối hợp tốt với chính sách tài khóa, vẫn có thể tạo được sức bật cho nguồn vốn và điều chỉnh dòng chảy vốn hợp lý để thúc đẩy sản xuất" - TS Trần Du Lịch khẳng định.

Trong khi đó, PGS-TS Trần Đình Thiên chỉ rõ "điểm nghẽn" phải gỡ hiện nay nằm ở khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Ông nêu hàng loạt vấn đề cần lời giải: Tăng trưởng nhiều năm liên tiếp, lạm phát thấp nhưng DN vẫn rơi vào tình trạng "khát vốn" kéo dài. Vòng quay tiền tệ chậm cho thấy năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế còn yếu. Tăng trưởng cao nhưng phần giá trị gia tăng thực sự giữ lại cho nền kinh tế trong nước không nhiều. Khu vực DN tư nhân trong nước chỉ tăng trưởng khoảng 6%-7%, thấp hơn mặt bằng chung, trong khi nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào khu vực FDI.

Theo chuyên gia Trần Đình Thiên, nếu không tháo gỡ được các nút thắt, nền kinh tế có nguy cơ tụt hậu ngay trong chính giai đoạn được xem là còn nhiều dư địa phát triển. Khi xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của tăng trưởng, cần nhìn thẳng vào thực lực của khu vực này: Năng lực cạnh tranh đã đủ mạnh chưa và môi trường thể chế đã thực sự tạo nền tảng cho sự lớn mạnh hay chưa? "Nếu tăng trưởng đạt 8% nhưng không đi kèm với cải thiện năng suất lao động, năng lực nội sinh và khả năng làm chủ chuỗi giá trị thì rủi ro trong trung và dài hạn là rất rõ ràng" - ông Thiên cảnh báo. Đồng thời nhấn mạnh lúc này, cần triển khai hiệu quả Nghị quyết 68/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân để khu vực này phát triển mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu giúp DN Việt vươn ra thế giới, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ở góc độ vĩ mô, các chuyên gia kinh tế cho rằng cần cải cách mạnh mẽ cơ chế trao quyền, không chỉ dừng ở phân quyền hình thức cho địa phương. Trao quyền phải đi kèm trách nhiệm, cơ chế giám sát và khả năng chủ động nguồn lực. Những mô hình như tăng quyền tự chủ cho TP HCM, phát triển đô thị thông minh, nếu được triển khai đúng tầm và nhất quán, có thể tạo ra những thay đổi mang tính đột phá. Khi thể chế được "mở khóa", DN sẽ tự điều chỉnh, linh hoạt để thích ứng và vươn lên. "Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, Việt Nam cần biết "mượn sức thế giới", ứng xử mềm dẻo và linh hoạt, từ đó nâng cao năng lực ứng biến và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn" - PGS-TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Tham dự trực tuyến từ Pháp, GS Nguyễn Ðức Khương - thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Chủ tịch AVSE Global; Giám đốc Phát triển quốc tế Tổ hợp đại học Leonard de Vinci - gợi ý một số ưu tiên then chốt mà Việt Nam cần tập trung trong thời gian tới. Trước hết là nâng cao năng lực thể chế và chất lượng quản trị để giúp nền kinh tế phản ứng nhanh và hiệu quả hơn trước các biến động toàn cầu. Song song đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn; xây dựng thị trường nội địa mạnh, hình thành hệ sinh thái giữa các tập đoàn lớn và DN nhỏ, vừa.

"Quan trọng nhất là đầu tư vào giáo dục, đào tạo kỹ năng, đổi mới sáng tạo bởi con người và công nghệ là 2 trụ cột bền vững của tăng trưởng. Nếu làm tốt những điều đó, Việt Nam hoàn toàn có thể duy trì đà tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát hiệu quả và hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển trong tương lai không xa" - GS Nguyễn Đức Khương tin tưởng