Hơn nửa thế kỷ giữ trọn lời hẹn thủy chung với người lính đã hy sinh

Cuộc chia ly không lời từ biệt

Chúng tôi đến thăm bà Nguyễn Thị Ngọ (78 tuổi, xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An), vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Đinh, vào một ngày tháng Bảy. 

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, mỗi lần nhắc đến người chồng đã khuất, bà vẫn trìu mến gọi là "anh" như thuở ban đầu. Run run lật giở tập ảnh đã ngả màu thời gian - những kỷ vật được gìn giữ suốt hơn 50 năm, người vợ liệt sĩ rưng rưng: "Tôi thương anh ấy lắm, đó là mối tình đầu của tôi".

Nhắc về chuyện tình bắt đầu từ mùa xuân năm 1968, bà Ngọ không giấu được xúc động. Khi ấy, bà là công nhân Nhà máy Đường Sông Lam, sơ tán về huyện Nam Đàn (cũ) gần nhà và thường tranh thủ gánh nước giúp gia đình sau mỗi ca làm việc.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, khi nhắc về người chồng quá cố, bà Ngọ vẫn trìu mến xưng "anh" như thuở ban đầu.

Một tối đi gánh nước, bà Ngọ bất ngờ được một anh bộ đội bước tới ghé vai, ngỏ lời: "Để anh gánh cho". Bà nhớ lại: "Lúc đó tôi từ chối nhưng vẫn đặt gánh nước xuống. Qua trò chuyện mới biết anh cùng đơn vị đang trên đường hành quân vào Nam, dừng chân ở đây ba ngày. Anh hỏi nhà em ở đâu để tối ghé thăm hai bác. Tôi chỉ nói vậy thôi, không ngờ tối đó anh tìm đến thật. Lúc ấy tôi bất ngờ lắm".

Lời hẹn tưởng bâng quơ đã mở đầu cho một mối tình đẹp. Ngồi dưới khoảng sân nhỏ, người lính trẻ kể cho cô công nhân nghe về tuổi thơ mồ côi mẹ, lớn lên nhờ cậu mợ cưu mang và lý tưởng lên đường bảo vệ Tổ quốc. Sự đồng cảm đã kéo hai trái tim xích lại gần nhau. 

Khi anh hành quân vào chiến trường, những cánh thư trở thành sợi dây gắn kết, để tình yêu của họ lặng lẽ nảy nở giữa khói lửa chiến tranh.

Tấm ảnh của liệt sĩ Nguyễn Văn Đinh luôn được bà gìn giữ cẩn thận. 

Năm 1970, khi Nhà máy Đường Sông Lam kết thúc thời gian sơ tán, chuyển về xã Hưng Lam (huyện Hưng Nguyên cũ, tỉnh Nghệ An), bà Ngọ bất ngờ nhận được mẩu thư tay của ông Đinh qua một người quen. Lá thư ngắn báo tin ông được ra Bắc học, đang dừng chân tại xã Hưng Lợi (Hưng Nguyên) và hẹn gặp bà. Sau hai năm xa cách, họ chỉ có vỏn vẹn ba giờ bên nhau. Cuộc gặp ngắn ngủi không đủ để nói hết tâm tình, nhưng đủ để cả hai xác định sẽ gắn bó trọn đời.

Năm 1971, ông Đinh đến thưa chuyện với gia đình bà Ngọ. Ngày 6/11/1971, đám cưới giản dị được tổ chức trong sự chúc phúc của hai bên gia đình và đồng nghiệp. Trong căn phòng tân hôn thời chiến, đôi câu đối đỏ do chú rể chuẩn bị như lời hẹn ước đầy lý tưởng: "Trai thêu Tổ quốc vui lòng vợ / Gái dệt non sông thắm ý chồng".

Vợ chồng bà Ngọ ở với nhau vỏn vẹn được 4 ngày. 

Sau lễ cưới, hai vợ chồng ra Thanh Hóa ra mắt họ hàng bên nội. Đến sáng ngày thứ ba, bà Ngọ thức dậy thì không thấy chồng đâu. Lời người bố chồng khiến bà chết lặng: "Nó vào mặt trận rồi. Nó không nói với con vì sợ con khóc, sợ chùn chân chiến sĩ...". 

Giữa căn nhà vắng, người vợ trẻ chỉ biết òa khóc, tiễn chồng bằng những giọt nước mắt muộn màng rồi trở về quê tiếp tục công việc.

Suốt một tháng không nhận được thư, nỗi nhớ dần hóa thành sự hờn giận. Thế nhưng, khi biết chồng đang dừng chân trên đường hành quân vào Nam và được nghỉ ba giờ, bà lập tức tìm đến gặp. 

Bà nghẹn ngào nhớ lại: "Biết tôi giận vì lần trước anh đi không một lời từ biệt nên anh ra sức dỗ dành. Giận thì giận nhưng thương lắm. Nước mắt cứ trào ra, nhưng tôi phải gạt đi thật nhanh để người đàn ông của đời mình yên lòng bước vào nơi bom đạn".

Lòng bao dung cao cả của người đến sau

Trước giờ xe lăn bánh, người lính trẻ nắm chặt tay vợ, gửi lại lời hẹn ước cuối cùng: "Giải phóng đất nước xong anh về. Em ở nhà giữ gìn sức khỏe, nhớ hai chữ thủy chung...". Cuộc hôn nhân thời chiến của họ quá đỗi ngắn ngủi, kể cả những ngày về ra mắt họ hàng cũng chỉ vỏn vẹn bốn ngày. Để rồi, cái vẫy tay dưới bóng xe hành quân năm ấy trở thành lần cuối cùng bà Ngọ được nhìn thấy người chồng thân yêu.

Thời gian lặng lẽ trôi, những cánh thư từ chiến trường thưa dần rồi bặt vô âm tín. Cuối năm 1972, người vợ trẻ đón nhận giấy báo tử của chồng, như một nhát cắt định mệnh khép lại mọi hy vọng đoàn viên. Nén chặt nỗi đau, bà lặng lẽ đi qua những năm tháng dài, gìn giữ trọn vẹn mối tình son sắt với người lính đã mãi nằm lại nơi chiến trường.

Bà Ngọ khóc nghẹn khi nhắc đến những ngày ngắn ngủi ở bên chồng.

Phải đến năm 1976, trước sự vun vén của hai bên gia đình và sự động viên của lãnh đạo nhà máy, người góa phụ trẻ mới đồng ý đi thêm bước nữa với ông Đậu Quang Thuận, người đồng nghiệp cùng Nhà máy Đường Sông Lam. Ông là người chứng kiến trọn vẹn câu chuyện tình của bà với người chồng liệt sĩ, từ những ngày đầu gặp gỡ, quãng thời gian hạnh phúc ngắn ngủi đến nỗi đau mất mát khi chiến tranh cướp đi người bà yêu thương.

Ông đến với bà không chỉ bằng tình yêu của người đến sau, mà còn bằng sự thấu hiểu, bao dung và trân trọng quá khứ. Chính tấm lòng ấy đã trở thành chỗ dựa để bà nguôi ngoai nỗi đau, tiếp tục bước đi trên hành trình còn lại của cuộc đời.

Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Nguyễn Văn Đinh

Giữa họ không có sự ghen tuông ích kỷ, chỉ có sự thấu hiểu đến tận cùng. Bà Ngọ chậm rãi nhớ lại: "Ông ấy biết rõ cuộc đời tôi chỉ có tình yêu duy nhất với anh Đinh và tôi luôn biết ơn ông vì đã tôn trọng điều đó. Kể cả khi đã có với nhau ba người con, ông chưa bao giờ trách móc hay nặng nhẹ chuyện tôi vẫn đặt ảnh anh Đinh ở đầu giường".

Tổ quốc ghi nhận công lao của người chiến sĩ, tấm Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Nguyễn Văn Đinh được gửi về hậu phương như một minh chứng cho sự hy sinh oanh liệt vì nền độc lập của dân tộc.

Sự bao dung của ông Thuận đã trở thành điểm tựa chữa lành những vết thương chiến tranh, để người góa phụ năm nào vừa giữ trọn lời hẹn thủy chung với mối tình đầu, vừa vun đắp một mái ấm trọn vẹn ở hiện tại. Chính cách ứng xử đầy nhân văn ấy cũng trở thành bài học về lòng biết ơn và sự trân trọng quá khứ cho các con.

Chị Đậu Thị Lê Na, con gái út của bà Ngọ, chia sẻ: "Bố luôn dành cho bác Đinh một sự kính trọng đặc biệt. Bố dặn chúng tôi phải biết ơn, kính trọng bác Đinh cũng như các liệt sĩ đã hy sinh xương máu vì Tổ quốc".

Câu chuyện của bà Ngọ, liệt sĩ Nguyễn Văn Đinh và ông Đậu Quang Thuận không chỉ là biểu tượng của tình yêu thủy chung vượt thời gian, mà còn là minh chứng đẹp về lòng bao dung của những con người đi qua chiến tranh. Quá khứ được trân trọng, hiện tại được gìn giữ, để những hy sinh của một thế hệ anh hùng luôn được tiếp nối bằng tình yêu, lòng biết ơn và sự tử tế.