Thế nhưng ít ai biết rằng, phía sau thương hiệu thực phẩm hơn 100 năm tuổi của Nhật Bản là một doanh nghiệp đang nắm giữ một vị trí đặc biệt trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu - lĩnh vực được xem là nền tảng của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI).
ABF của Tập đoàn Ajinomoto đang là mắt xích chiến lược trong cuộc đua AI toàn cầu
Trong bối cảnh AI bùng nổ trên toàn thế giới, cuộc cạnh tranh giữa các tập đoàn công nghệ hàng đầu không chỉ diễn ra ở phần mềm hay thuật toán mà còn ở năng lực sản xuất chip bán dẫn. Đằng sau những cái tên nổi tiếng như Nvidia, Intel hay AMD là một chuỗi cung ứng phức tạp, trong đó Ajinomoto đang đóng vai trò mà nhiều chuyên gia gọi là "khó thay thế".
Từ bột ngọt đến vật liệu bán dẫn
Câu chuyện bắt đầu từ chính nền tảng khoa học đã làm nên tên tuổi của Ajinomoto hơn một thế kỷ qua: Khoa học về Axit amin (AminoScience).
Ra đời từ việc nghiên cứu axit amin glutamate để sản xuất bột ngọt AJI-NO-MOTO®, Ajinomoto đã liên tục mở rộng phạm vi ứng dụng của các thành tựu khoa học này sang nhiều lĩnh vực khác nhau như dinh dưỡng, y học, công nghệ sinh học, vật liệu chức năng và môi trường. Theo chiến lược phát triển toàn cầu, AminoScience hiện được xem là năng lực cốt lõi giúp Tập đoàn Ajinomoto tạo ra các giá trị mới vượt ra ngoài ngành thực phẩm truyền thống.
Tại Việt Nam, triết lý này cũng được hiện thực hóa thông qua mục đích tồn tại của Công ty Ajinomoto Việt Nam là "Góp phần mang đến sức khỏe và hạnh phúc cho người dân và xã hội Việt Nam thông qua việc cung cấp những sản phẩm chất lượng và sáng kiến có giá trị với nền tảng Khoa học về Axit amin (AminoScience)". Từ các sản phẩm thực phẩm, giải pháp dinh dưỡng đến những sáng kiến vì sức khỏe cộng đồng, định hướng này phản ánh cách Ajinomoto vận dụng nền tảng khoa học cốt lõi để tạo ra giá trị cho xã hội, tương tự như cách tập đoàn đã mở rộng ứng dụng AminoScience sang nhiều lĩnh vực công nghệ tiên tiến trên thế giới.
Bước ngoặt diễn ra vào những năm 1990, khi ngành công nghiệp bán dẫn đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về thu nhỏ kích thước linh kiện nhưng vẫn phải bảo đảm khả năng xử lý dữ liệu mạnh mẽ hơn.
Trong quá trình nghiên cứu, các kỹ sư Ajinomoto phát hiện một số vật liệu phát sinh từ công nghệ lên men axit amin có đặc tính cách điện, cách nhiệt và độ ổn định rất phù hợp cho việc chế tạo các lớp nền của chip bán dẫn. Từ đó, Ajinomoto Build-up Film (ABF) ra đời.
"Xương sống" của những siêu chip AI
ABF là loại màng phim đặc biệt được sử dụng trong chất nền chip bán dẫn cao cấp. Với độ dày cực nhỏ, vật liệu này đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối và truyền tải hàng ngàn tín hiệu điện giữa bộ xử lý và thiết bị điện tử. Nếu ví chip bán dẫn là bộ não của các hệ thống AI thì ABF chính là phần nền móng giúp bộ não đó hoạt động hiệu quả.
Điều đáng chú ý là từ khi Intel áp dụng ABF vào quy trình sản xuất vào cuối thập niên 1990, vật liệu này dần trở thành tiêu chuẩn của ngành. Hiện nay, Ajinomoto được cho là đang nắm giữ hơn 95% thị phần toàn cầu trong phân khúc màng phim ABF, một tỷ lệ hiếm thấy trong bất kỳ lĩnh vực công nghệ cao nào.
Ajinomoto Build-up Film (ABF) là loại màng siêu mỏng không thể thiếu trong cấu trúc các bộ vi xử lý (CPU, GPU) hiệu suất cao
Sự thống trị này không chỉ đến từ công thức vật liệu mà còn nhờ hệ sinh thái công nghệ được tích lũy suốt hơn hai thập kỷ. Từ bí quyết xử lý phân tử axit amin, dây chuyền sản xuất chuyên biệt đến các tiêu chuẩn kỹ thuật được các hãng chip hàng đầu thế giới công nhận, tất cả tạo nên rào cản gia nhập rất lớn đối với các đối thủ cạnh tranh.
Khi AI tạo cơ hội cho một doanh nghiệp thực phẩm
Sự bùng nổ của AI trong vài năm gần đây khiến nhu cầu chip hiệu năng cao tăng mạnh. Các trung tâm dữ liệu, hệ thống điện toán đám mây, xe tự hành và hàng loạt ứng dụng AI thế hệ mới đều cần đến những bộ xử lý ngày càng mạnh hơn. Điều đó đồng nghĩa nhu cầu đối với ABF cũng tăng theo.
Biểu đồ tăng trưởng giá trị thương hiệu Ajinomoto qua các năm (nguồn Interbrand)
Đáng chú ý, dù mảng vật liệu chức năng chỉ chiếm tỷ trọng doanh thu không quá lớn trong cơ cấu kinh doanh của Tập đoàn Ajinomoto nhưng lại đóng góp tỉ lệ lợi nhuận rất cao, cho thấy giá trị vượt trội của những sản phẩm công nghệ được phát triển từ nền tảng nghiên cứu khoa học lâu dài.
Bài học từ tư duy đổi mới sáng tạo
Câu chuyện của Ajinomoto mang đến nhiều bài học đáng suy ngẫm cho cộng đồng doanh nghiệp. Trong khi nhiều doanh nghiệp thường tìm kiếm cơ hội tăng trưởng bằng cách mở rộng sang những lĩnh vực hoàn toàn mới, Ajinomoto lại lựa chọn khai thác sâu hơn các thế mạnh cốt lõi đã được tích lũy qua hàng chục năm nghiên cứu.
Từ việc khám phá vị umami đầu thế kỷ XX đến ứng dụng Khoa học về Axit amin trong dinh dưỡng, y học và vật liệu bán dẫn thế kỷ XXI, Ajinomoto cho thấy đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều xa lạ. Đôi khi, giá trị đột phá lại xuất hiện khi doanh nghiệp nhìn thấy những khả năng mới trong chính năng lực cốt lõi của mình.
Đó cũng là lý do AminoScience ngày nay không còn chỉ gắn với thực phẩm mà đã trở thành nền tảng cho nhiều lĩnh vực công nghệ khác nhau. Từ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng y học cho đến vật liệu phục vụ ngành bán dẫn, các ứng dụng mới liên tục được phát triển dựa trên cùng một nền tảng khoa học.
Trong cuộc đua AI toàn cầu, thế giới có thể nhìn thấy những thương hiệu công nghệ nổi tiếng ở tuyến đầu. Nhưng phía sau những con chip quyền năng ấy là những doanh nghiệp âm thầm cung cấp các vật liệu thiết yếu.
Ajinomoto là một ví dụ điển hình. Hơn 100 năm sau khi tạo ra bột ngọt đầu tiên trên thế giới, tập đoàn Nhật Bản này đang chứng minh rằng một doanh nghiệp thực phẩm cũng có thể trở thành mắt xích chiến lược của ngành công nghệ cao, nếu đủ kiên trì theo đuổi nghiên cứu khoa học và không ngừng tìm kiếm giá trị mới từ những năng lực cốt lõi của mình.
