Các chương trình minigame, bốc thăm trúng thưởng, tặng quà tri ân khách hàng ngày càng phổ biến trên mạng xã hội. Chỉ cần bình luận, chia sẻ bài viết hoặc để lại thông tin, người tham gia có thể nhận được mỹ phẩm, đồ gia dụng, voucher, sản phẩm dùng thử hoặc phần quà từ nhãn hàng.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều người băn khoăn khi được yêu cầu cung cấp thêm thông tin cá nhân như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, thậm chí số căn cước công dân hoặc ảnh chụp CCCD để “xuất hóa đơn”, “làm hồ sơ nhận quà”. Thực tế, việc doanh nghiệp lập hóa đơn, lưu chứng từ với hàng hóa khuyến mại, quà tặng là có cơ sở pháp lý. Nhưng điều này không đồng nghĩa người tiêu dùng phải cung cấp mọi thông tin cá nhân trong mọi trường hợp.
Ảnh minh hoạ
Nhận quà minigame, vì sao có thể bị yêu cầu cung cấp thông tin?
Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn theo quy định. Nội dung này cũng áp dụng với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu, cho, biếu, tặng, trao đổi hoặc trả thay lương.
Đến Nghị định 70/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/6/2025, quy định về hóa đơn, chứng từ tiếp tục được sửa đổi, bổ sung. Với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, cho, biếu, tặng phù hợp quy định pháp luật, doanh nghiệp có thể lập hóa đơn tổng giá trị khuyến mại, cho, biếu, tặng kèm danh sách, đồng thời lưu hồ sơ liên quan để cung cấp khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
Vì vậy, trong một số trường hợp, nhãn hàng có thể cần thông tin người nhận để giao quà, đối soát, lưu danh sách, hoàn thiện chứng từ hoặc phục vụ kê khai thuế nếu giải thưởng thuộc diện phải kê khai. Đây là lý do nhiều doanh nghiệp yêu cầu người trúng thưởng xác nhận họ tên, số điện thoại, địa chỉ nhận hàng.
Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, cần hiểu đúng: không có nghĩa là cứ nhận một món quà nhỏ từ minigame thì người tham gia bắt buộc phải gửi ảnh CCCD. Người nhận hoàn toàn có quyền hỏi rõ vì sao cần thông tin này, thông tin được dùng vào mục đích gì và có thể thay bằng dữ liệu tối thiểu hơn hay không.
CCCD là dữ liệu cá nhân, không thể yêu cầu tùy tiện
Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, các thông tin như họ tên, số điện thoại, số chứng minh nhân dân, số định danh cá nhân, địa chỉ cư trú… đều thuộc dữ liệu cá nhân. Việc thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân phải có mục đích rõ ràng, phù hợp phạm vi cần thiết và người cung cấp dữ liệu có quyền được biết, đồng ý hoặc không đồng ý trong các trường hợp pháp luật cho phép.
Điều này có nghĩa, nếu nhãn hàng yêu cầu CCCD, họ cần cho người nhận biết rõ: đơn vị nào thu thập thông tin, thu để làm gì, lưu trong bao lâu, ai chịu trách nhiệm bảo vệ dữ liệu và người cung cấp có thể liên hệ ở đâu khi cần chỉnh sửa hoặc rút lại thông tin.
Với những phần quà giá trị nhỏ, người dùng nên thận trọng nếu bên liên hệ chỉ nói chung chung “để xuất hóa đơn”, “để làm hồ sơ” nhưng không giải thích cụ thể. Đặc biệt, nếu họ yêu cầu gửi ảnh CCCD hai mặt qua tài khoản cá nhân, Zalo lạ, fanpage không xác thực hoặc đường link không rõ nguồn gốc, người nhận không nên vội làm theo.
Ảnh minh hoạ
Việc xuất hóa đơn là nghĩa vụ của doanh nghiệp, còn việc thu thập CCCD là vấn đề liên quan trực tiếp đến dữ liệu cá nhân. Hai việc này không nên bị đánh đồng.
Dấu hiệu lừa đảo khi bị thông báo trúng thưởng
Các cơ quan chức năng nhiều lần cảnh báo thủ đoạn mạo danh nhãn hàng, sàn thương mại điện tử hoặc chương trình tri ân khách hàng để thông báo trúng thưởng. Kẻ gian thường gửi tin nhắn, gọi điện, tạo fanpage giả hoặc gửi đường link, mã QR để người dùng điền thông tin cá nhân.
Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là yêu cầu chuyển tiền trước để nhận quà. Các khoản tiền này thường được gọi là “phí vận chuyển”, “phí xuất hóa đơn”, “tiền thuế”, “phí bảo hiểm hàng hóa”, “phí kích hoạt mã thưởng” hoặc “tiền cọc nhận quà”. Người dùng cần nhớ: một chương trình trúng thưởng hợp pháp không nên yêu cầu người nhận chuyển tiền cho tài khoản cá nhân trước khi nhận quà.
Ảnh minh hoạ
Ngoài ra, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng, mật khẩu ví điện tử, mã PIN, thông tin thẻ, ảnh chụp giao dịch hoặc quyền chia sẻ màn hình điện thoại. Đây là những thông tin có thể khiến người dùng mất tiền chỉ trong thời gian ngắn.
Trước khi gửi bất kỳ giấy tờ nào, người nhận nên tự vào website hoặc fanpage chính thức của nhãn hàng để kiểm tra chương trình có thật hay không. Không bấm trực tiếp vào link được gửi trong tin nhắn. Nếu cần, hãy gọi hotline hoặc nhắn tin cho kênh chính thức để xác minh người liên hệ có đúng là đại diện của nhãn hàng hay không.
