Chiều 5/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, trong đó có Luật Xây dựng 2025.
Luật Xây dựng gồm 8 chương và 95 điều, có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026, trừ một số quy định có hiệu lực sớm hơn từ 1/1/2026.
Tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, Luật Xây dựng phân loại dự án đầu tư xây dựng theo hình thức đầu tư (đầu tư công, PPP, đầu tư tự kinh doanh) thay cho phân loại theo nguồn vốn để đảm bảo phân định: các hoạt động đầu tư thực hiện theo các luật về đầu tư, các hoạt động xây dựng thực hiện theo Luật Xây dựng.
Bổ sung quy định cho phép người quyết định đầu tư được quyết định sự dụng các loại thiết kế tại Báo cáo nghiên cứu khả thi phù hợp với tính chất, yêu cầu kỹ thuật của dự án.
Đơn giản nội dung thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng chỉ kiểm soát về an toàn xây dựng, phòng cháy chữa cháy, tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn, sự phù hợp với quy hoạch làm cơ sở lập dự án, các nội dung khác phân quyền cho người quyết định đầu tư, chủ đầu tư thực hiện.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn (Ảnh: Đức Tuân).
Đáng chú ý, Luật sửa đổi toàn diện về việc cấp giấy phép xây dựng. Theo đó, thực hiện nguyên tắc từ giai đoạn chuẩn bị đến thời điểm khởi công xây dựng, cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng chỉ kiểm soát 1 lần đối với mỗi dự án, công trình xây dựng.
"Các dự án, công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi xây dựng thì được miễn giấy phép xây dựng", ông Tuấn cho hay.
Đối với các công trình còn lại thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình; đơn giản hóa về hồ sơ và điều kiện; giảm tối đa thời gian cấp giấy phép (dự kiến tối đa 7 ngày).
Điều 43 của Luật Xây dựng quy định chung về cấp giấy phép xây dựng, nêu rõ trước khi khởi công xây dựng công trình, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng, trừ một số trường hợp, như công trình bí mật Nhà nước; công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt…
Công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2, cũng thuộc đối tượng được miễn giấy phép xây dựng.
Tuy nhiên, công trình này phải không thuộc một trong các khu vực: khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thuộc thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung xã; khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc…
Trả lời thêm về chính sách miễn giấy phép xây dựng và công tác hậu kiểm khi áp dụng chính sách này, đại diện Bộ Xây dựng nhấn mạnh nguyên tắc của Luật là bất kể công trình xây dựng nào từ lúc chuẩn bị đến khi thi công xây dựng đều phải được cơ quan quản lý Nhà nước kiểm soát một lần.
Nếu công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi xây dựng thì không phải cấp giấy phép xây dựng. Các trường hợp còn lại sẽ phải cấp giấy phép xây dựng, nhưng trình tự, thủ tục hành chính cho việc này sẽ được đơn giản hóa tối đa.
Về quản lý sau khi công trình khởi công, đại diện Bộ Xây dựng khẳng định tất cả công trình (trừ nhà ở riêng lẻ) đều phải thông báo thời điểm khởi công đến các cơ quan có thẩm quyền ở địa phương.
Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ở địa phương có trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng ở địa phương. Cơ quan này sẽ là nơi tiếp nhận thông báo khởi công, và sẽ phải chủ động thực hiện kiểm tra và kiểm soát việc khởi công xây dựng từ lúc khởi công đến khi kết thúc. Như vậy, trách nhiệm trong việc này hoàn toàn phân cấp cho địa phương.
