Những thương vụ gom cổ phiếu trị giá hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng của "thế hệ F2" tại các tập đoàn tư nhân lớn đang cho thấy một giai đoạn chuyển giao mới trong doanh nghiệp gia đình Việt Nam.
Nếu trước đây, câu chuyện kế nghiệp thường gắn với việc tiếp quản vị trí điều hành, thì nay quá trình chuyển giao đang diễn ra sớm hơn và đa dạng hơn, từ sở hữu cổ phần, tham gia vận hành cho tới từng bước xuất hiện trong cấu trúc quyền lực doanh nghiệp.
Từ quyền sở hữu vốn đến ghế lãnh đạo
Những tháng đầu năm 2026, thị trường chứng khoán liên tục ghi nhận các giao dịch đáng chú ý từ con cái của nhiều doanh nhân lớn.
Tại CTCP Đầu tư Nam Long (HoSE: NLG), hai con trai Chủ tịch Nguyễn Xuân Quang là Nguyễn Nam và Nguyễn Hiệp đồng loạt mua vào mỗi người 1 triệu cổ phiếu NLG trong tháng 3/2026. Ước tính, mỗi người đã chi khoảng 25 tỷ đồng để nâng tỉ lệ sở hữu lên trên 1,4%.
Quy mô lớn hơn xuất hiện tại CTCP Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG), khi ông Trần Vũ Minh - con trai Chủ tịch Trần Đình Long mua hơn 33 triệu cổ phiếu HPG từ giữa tháng 3 đến đầu tháng 4/2026.
Dù chưa hoàn tất lượng đăng ký, thương vụ này vẫn có giá trị khoảng 860 tỷ đồng, đưa tỉ lệ sở hữu của cá nhân ông Minh lên gần 2,73% vốn điều lệ.
Ở CTCP Hàng không Vietjet (Vietjet Air, HoSE: VJC), ông Nguyễn Phước Hùng Anh Victor - con trai bà Nguyễn Thị Phương Thảo cũng chi ít nhất 300 tỷ đồng để mua thêm cổ phiếu VJC.
Trong khi đó, tại CTCP Thép Nam Kim (HOSE: NKG), ông Hồ Minh Phát - con trai Chủ tịch Hồ Minh Quang liên tục nâng tỉ lệ sở hữu cổ phiếu NKG thông qua các giao dịch cá nhân.
Những động thái này cho thấy một xu hướng đáng chú ý: nhiều doanh nghiệp gia đình đang bắt đầu quá trình kế nhiệm từ quyền sở hữu tài chính trước khi chuyển sang vai trò điều hành.
Song song với việc gia tăng tỉ lệ nắm giữ cổ phần, nhiều gương mặt F2 cũng đã trực tiếp bước vào trung tâm vận hành của các tập đoàn lớn.
Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng cùng 2 con trai.
Tại VinFast, ông Phạm Nhật Quân Anh - con trai tỷ phú Phạm Nhật Vượng vừa được bổ nhiệm làm Chủ tịch HĐQT, thay bà Lê Thị Thu Thủy.
Trước đó, ông đã đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý trong hệ sinh thái của Vingroup, từ Vinpearl đến VinFast, tham gia các mảng sản xuất, vận hành và phát triển thị trường quốc tế.
Trong khi đó, ông Phạm Nhật Minh Hoàng - con trai thứ hai của ông Vượng hiện điều hành doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cho thuê xe điện và tham gia nhiều công ty công nghệ trong hệ sinh thái Vingroup.
Tại T&T Group, hai con trai của doanh nhân Đỗ Quang Hiển là Đỗ Quang Vinh và Đỗ Vinh Quang đã tham gia sâu vào các lĩnh vực tài chính, đầu tư và hàng không.
Ông Đỗ Quang Vinh hiện giữ vị trí Phó Chủ tịch tại SHB, trong khi ông Đỗ Vinh Quang tham gia điều hành nhiều doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái T&T.
Ông Bùi Thành Nhơn đã chính thức chuyển giao vai trò Chủ tịch HĐQT NovaGroup cho con trai là Bùi Cao Nhật Quân.
Ở NovaGroup và CTCP Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (Novaland, HoSE: NVL), quá trình chuyển giao được đẩy nhanh hơn khi ông Bùi Thành Nhơn đã chính thức chuyển giao vai trò Chủ tịch HĐQT cho con trai là Bùi Cao Nhật Quân.
Người sáng lập vẫn giữ vai trò định hướng chiến lược, trong khi lớp kế cận trực tiếp tham gia điều hành trong giai đoạn tái cấu trúc.
Một số doanh nghiệp khác lại chọn mô hình chuyển giao từng phần. Tại CTCP Cơ điện lạnh (HoSE: REE), bà Nguyễn Thị Mai Thanh rời ghế Chủ tịch HĐQT, trong khi con trai là Nguyễn Ngọc Thái Bình đảm nhiệm vị trí Tổng Giám đốc từ tháng 7/2026. Bà Thanh tiếp tục tham gia định hướng dài hạn thông qua vai trò Chủ tịch Ủy ban Chiến lược.
Áp lực lớn nhất của F2 là vượt qua "cái bóng" người sáng lập
Dù vậy, không phải quá trình chuyển giao nào cũng diễn ra thuận lợi.
Tại CTCP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HoSE: HBC), kế hoạch đưa ông Lê Viết Hiếu - con trai Chủ tịch Lê Viết Hải lên vị trí điều hành từng gây tranh luận trong nội bộ doanh nghiệp giai đoạn 2022. Hiện ông Hiếu giữ vai trò Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng giám đốc thường trực.
Trong một chia sẻ với Người Đưa Tin trước đây, ông Lê Viết Hiếu từng thẳng thắn nhìn nhận áp lực mà thế hệ kế nhiệm phải đối mặt khi tiếp quản doanh nghiệp gia đình.
Theo ông Hiếu, áp lực lớn nhất không chỉ đến từ kỳ vọng của thị trường hay cổ đông, mà còn từ trách nhiệm tiếp nối thành quả của thế hệ sáng lập - những người đã dành hàng chục năm xây dựng doanh nghiệp từ con số gần như bằng không.
"Mình là thế hệ tiếp nối, phải nỗ lực gấp nhiều lần để không phụ lòng tin đó", ông nói.
Có rất nhiều áp lực mà thế hệ kế nhiệm phải đối mặt khi tiếp quản doanh nghiệp gia đình.
Không chỉ áp lực về kết quả kinh doanh, quá trình chuyển giao còn đi kèm khác biệt trong tư duy quản trị giữa các thế hệ. Theo ông Hiếu, thế hệ doanh nhân đi trước thường quyết đoán và chấp nhận rủi ro cao hơn, trong khi lớp lãnh đạo kế cận có xu hướng thận trọng hơn trong việc đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định.
Câu chuyện tại Hòa Bình phần nào phản ánh bức tranh chung của nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện nay, nơi quá trình chuyển giao không đơn thuần là thay đổi nhân sự cấp cao mà còn là sự dịch chuyển về tư duy quản trị.
Điểm đáng chú ý là lớp kế nhiệm hiện nay không đi theo một công thức chung. Có người tham gia điều hành từ sớm, có người được "thử lửa" ở các công ty vệ tinh hoặc startup riêng, cũng có người bắt đầu từ việc tích lũy cổ phần trước khi xuất hiện trong bộ máy quản trị.
Phần lớn trong số họ được đào tạo ở nước ngoài, tham gia các lĩnh vực mới như công nghệ, logistics, tài chính số hay xe điện.
Điều này phản ánh sự dịch chuyển của các tập đoàn tư nhân Việt Nam từ mô hình doanh nghiệp mang đậm dấu ấn cá nhân của thế hệ sáng lập sang cấu trúc vận hành chuyên nghiệp và phân quyền hơn.
Ở chiều ngược lại, không phải doanh nghiệp nào cũng tìm được người kế nghiệp phù hợp. Một số thương hiệu tư nhân như Ba Huân, Phúc Long hay Thọ Phát từng lựa chọn chuyển nhượng doanh nghiệp khi thế hệ F2 không muốn hoặc không phù hợp tiếp quản.
Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng dựa trên dấu ấn của thế hệ sáng lập, nhiều doanh nghiệp gia đình Việt Nam đang bước vào một bài toán khó hơn: làm thế nào để chuyển giao quyền lực mà vẫn duy trì được tốc độ phát triển và niềm tin của thị trường.
Điều đó cho thấy, làn sóng chuyển giao hiện nay không đơn thuần là câu chuyện "cha truyền con nối", mà đang trở thành phép thử với mô hình doanh nghiệp gia đình Việt Nam sau nhiều thập kỷ tăng trưởng.
Khi các tập đoàn tư nhân bước sang quy mô hàng tỷ USD và đóng vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế, quá trình chuyển giao thế hệ có thể sẽ trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng phát triển dài hạn của khối doanh nghiệp này.
