Cuộc khủng hoảng ở Trung Đông đã đẩy giá cước vận chuyển dầu mỏ bằng tàu chở dầu lên mức cao kỷ lục và tạo ra tình trạng thiếu tàu. Vấn đề này đang gây ra hiệu ứng domino, khiến thị trường dầu thô nặng ở Bắc và Nam Mỹ rơi vào tình trạng dư cung – trong khi châu Á và châu Âu đang phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt các loại dầu thô nặng.
Cụ thể, Canada hiện sản xuất hơn 5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, phần lớn là dầu thô nặng. Khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày được vận chuyển xuống phía nam để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu tại Mỹ.
Trong khi đó, sản lượng dầu của Venezuela cũng tăng lên, nhưng phần lớn lượng dầu thô nặng tại một số nước châu Mỹ đang gặp khó khăn trong việc tìm đầu ra do chi phí vận chuyển cao.
Theo Reuters, tình trạng này gây áp lực giảm giá đối với dầu thô của Canada, Colombia và Ecuador. Dầu Venezuela chủ yếu được chuyển đến khu vực Vịnh Mexico của Mỹ nên ít chịu tác động từ biến động cước vận tải trên các tuyến đường dài.
Dữ liệu của Argus được Reuters dẫn lại cho thấy giá dầu thô nặng của Canada, Colombia và Ecuador đã giảm khoảng 10 USD/thùng trong những tuần gần đây, xuống mức thấp nhất trong sáu tuần.
Dầu Western Canadian Select của Canada có thời điểm giảm còn 74 USD/thùng vào tuần trước, trước khi phục hồi lên 79,50 USD/thùng. Dầu Oriente của Ecuador cũng tăng trở lại sau khi giảm xuống 76 USD/thùng, hiện vượt 84 USD/thùng. Trong khi đó, dầu Vasconia của Colombia được giao dịch ở mức 84 USD/thùng vào tuần trước.
Trái ngược với diễn biến tại châu Mỹ, một số loại dầu thô khác đang được giao dịch ở mức giá cao. Dầu Ural của Nga có giá gần 120 USD/thùng, còn dầu Iran Light ở mức 104 USD/thùng.
Tuy nhiên, đây là giá chưa bao gồm chi phí vận chuyển và bảo hiểm, vốn có thời điểm lên tới 40 USD cho mỗi thùng dầu. Dầu thô nặng đang được quan tâm do có thể cho sản lượng dầu diesel cao hơn các loại dầu nhẹ hơn, trong bối cảnh thị trường nhiên liệu này thiếu hụt nguồn cung.
Nguyên nhân chính khiến chi phí vận tải tăng là sự thay đổi trong hoạt động vận chuyển dầu từ Trung Đông. Các nhà sản xuất trong khu vực tăng cường chuyển dầu giữa các tàu ở bên ngoài eo biển Hormuz, sử dụng tàu nhỏ hơn để đưa dầu qua khu vực này trước khi chuyển sang các siêu tàu chở dầu tại Vịnh Oman. Hoạt động trung chuyển khiến nhiều tàu bị huy động, làm giảm nguồn tàu sẵn có cho những tuyến vận tải khác.
Theo nhà phân tích Scott Shelton của TP ICAP, thị trường đang thiếu tàu trong khi giá thuê tàu tiếp tục tăng. Đầu tháng 10, giá thuê siêu tàu chở dầu trên tuyến từ Vịnh Ba Tư đến châu Á đã lên tới 1,4 triệu USD/ngày, mức cao kỷ lục được ghi nhận trong diễn biến thị trường này.
Chi phí vận chuyển trên các tuyến xuất khẩu từ châu Mỹ cũng tăng mạnh. Tuyến từ bờ biển Vịnh Mexico của Mỹ đến châu Âu có tổng chi phí vận chuyển khoảng 46 triệu USD, tương đương 24,50 USD/thùng dầu, so với khoảng 6,5 triệu USD, hay 4 USD/thùng, trước chiến tranh. Trên tuyến từ châu Mỹ đến châu Á, chi phí còn cao hơn, vượt 80 triệu USD, tương đương hơn 40 USD/thùng.
Mức cước vận tải cao khiến các nhà máy lọc dầu tại châu Âu và châu Á dè dặt hơn khi mua dầu từ châu Mỹ, làm gia tăng tình trạng mất cân đối cung cầu giữa các khu vực. Trong khi dầu thô nặng khó tìm đầu ra ở nơi sản xuất, những thị trường có nhu cầu lại gặp trở ngại trong việc tiếp cận nguồn cung với chi phí hợp lý.
Tình trạng này cũng làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt dầu diesel kéo dài. Khi lượng dầu thô nặng tồn đọng tại châu Mỹ chưa thể được vận chuyển hiệu quả sang các thị trường khác, còn nguồn cung thay thế có quy mô tương đương Canada hạn chế, thị trường khó sớm trở lại trạng thái cân bằng.
Nếu nhiều tàu tiếp tục bị giữ trong hoạt động trung chuyển dầu tại Trung Đông, cước vận tải có thể duy trì ở mức cao, tiếp tục cản trở thương mại dầu thô giữa các châu lục.
