Diễn biến leo thang của xung đột tại Trung Đông đang trở thành biến số lớn nhất chi phối tâm lý trên thị trường tài chính toàn cầu. Với các thị trường mới nổi như Việt Nam, mối lo không chỉ nằm ở áp lực lạm phát hay tỷ giá, mà còn đến từ nguy cơ dòng vốn ngoại trở nên thận trọng hơn trong ngắn hạn.
Trong báo cáo mới công bố, SGI Capital cho rằng tác động của cuộc xung đột sẽ phụ thuộc rất lớn vào mức độ kéo dài và phạm vi lan rộng của chiến sự.
Ở kịch bản tích cực, căng thẳng quân sự sẽ không leo thang quá mức, chỉ kéo dài trong vài tuần rồi dần hạ nhiệt để các bên tiến tới một thỏa thuận. Khi đó, cùng với cam kết tăng sản lượng từ OPEC+, cú sốc giá dầu chủ yếu mang tính ngắn hạn và nhiều khả năng sẽ dịu dần về cuối năm. Nếu kịch bản này xảy ra, ảnh hưởng của xung đột tới kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu được đánh giá là không quá nghiêm trọng và không kéo dài.
Tuy nhiên, SGI cũng lưu ý tới kịch bản tiêu cực hơn, dù xác suất không được đánh giá cao. Trong trường hợp xung đột lan rộng và kéo dài ngoài tầm kiểm soát, nguồn cung dầu mỏ cùng nhiều loại hóa chất, nông sản lưu thông qua khu vực vùng Vịnh có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Điều này không chỉ đẩy rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu gia tăng, mà còn khiến tâm lý phòng thủ bao trùm thị trường, thúc đẩy dòng tiền rời khỏi các tài sản rủi ro, bao gồm cả chứng khoán tại các thị trường mới nổi.
Nhiều yếu tố cần cẩn trọng
Đối với thị trường Việt Nam, SGI Capital có một số điểm lưu ý:
Thanh khoản hệ thống ngân hàng sau Tết vẫn chưa cải thiện rõ rệt, khiến hệ thống tiếp tục phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng và nguồn hỗ trợ từ NHNN. Lãi suất liên ngân hàng neo cao quanh 7% cũng gây áp lực lên lãi suất huy động và lợi suất trái phiếu, đưa lợi suất TPCP Việt Nam 10 năm lên 4,3%, cao hơn US Treasury 10 năm.
Thêm nữa, sự phụ thuộc vào tín dụng bất động sản và đà suy giảm giao dịch gần đây trên thị trường này đang tiếp tục làm giảm vòng quay tiền và khả năng thu hồi nợ, gây sức ép thanh khoản cục bộ lên một số ngân hàng. Dưới áp lực cộng hưởng của xung đột Trung Đông lên tỷ giá và lạm phát gần đây, dư địa hỗ trợ từ NHNN sẽ trở nên hạn chế hơn khiến xu hướng tăng lãi suất sẽ còn kéo dài.
Một rủi ro khác trong những tháng tới là chính sách thuế quan của Mỹ với Việt Nam. Dù doanh nghiệp trong ngắn hạn đang hưởng lợi từ việc chênh lệch thuế với các nước ASEAN thu hẹp, Việt Nam vẫn đối mặt nguy cơ bất lợi mới khi xuất siêu sang Mỹ tăng mạnh, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc cũng đi lên.
" Theo đó, vấn đề trung chuyển hàng hóa sẽ là tâm điểm đàm phán, khiến các ngành có tỷ lệ nhập khẩu đầu vào cao đối mặt rủi ro lớn hơn. Nếu mức thuế bị nâng bất ngờ, tác động tới tâm lý thị trường có thể không còn quá sốc như trước, nhưng ảnh hưởng thực tế lên tỷ giá, FDI và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu sẽ rõ nét hơn ", báo cáo chỉ rõ.
Bên cạnh câu chuyện thuế quan, rủi ro địa chính trị tại Trung Đông cũng đang tạo thêm sức ép lên thị trường chứng khoán. Những ngày đầu tháng 3, VN-Index phản ứng khá tiêu cực với xung đột tại Iran, dù tỷ trọng thương mại trực tiếp với khu vực này không lớn. Tác động chủ yếu đến từ đà tăng của giá năng lượng, trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu dầu thô, LPG và LNG từ Trung Đông.
SGI dự phóng rằng nếu xung đột kéo dài quá một tháng, nguy cơ gián đoạn nguồn cung ngắn hạn có thể ảnh hưởng tới vận tải, logistics và năng lượng. Dù vậy, tác động này nhiều khả năng chỉ mang tính ngắn hạn trước khi các dòng chảy thương mại dần ổn định trở lại.
Một lần nữa kể từ năm 2022, kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn căng thẳng về thanh khoản và lãi suất của cuối chu kỳ nới lỏng tín dụng, cộng hưởng với áp lực từ bên ngoài do xung đột khiến giá dầu tăng vọt. Dù lạm phát khó tăng mạnh thành vấn đề trọng tâm toàn cầu như 2022 nhưng mức độ căng thẳng của thị trường tiền tệ với quy mô vay nợ trên thị trường chứng khoán và bất động sản đang ở mức độ cao hơn nhiều.
"Bối cảnh vay nợ lớn cộng với lãi suất tăng và chi phí đầu vào biến động mạnh do bất ổn địa chính trị đang tạo nên một môi trường không thuận lợi, kích hoạt và hạ đòn bẩy lớn trong thời gian tới từ đó đưa mức định giá về vùng chiết khấu an toàn và hấp dẫn hơn cho cả hoạt động trading và đầu tư dài hạn", SGI nhấn mạnh.
