NHNN siết tình trạng cộng lãi suất, lãi suất ngoại lệ khi gửi tiền

NHNN yêu cầu chấn chỉnh cuộc đua lãi suất huy động. Ảnh: Chí Hùng.

Theo NHNN Khu vực 1 (TP Hà Nội), từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ xuất hiện nhiều diễn biến không thuận lợi. Thanh khoản tại một số thời điểm gặp khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp và quá trình phục hồi kinh tế.

Trước tình hình này, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, hỗ trợ giảm lãi suất và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, theo kết luận của Thống đốc NHNN tại cuộc họp ngày 9/4, các tổ chức tín dụng được yêu cầu từ ngày 10/4 giảm tối thiểu 0,5 điểm %/năm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức áp dụng cuối tháng 3. Đồng thời, các ngân hàng phải tiếp tục giảm lãi suất huy động và cho vay.

Tuy nhiên, qua công tác thanh tra, giám sát và báo cáo từ các tổ chức tín dụng, NHNN Khu vực 1 cho biết vẫn còn tồn tại một số vấn đề liên quan đến hoạt động huy động vốn và lãi suất huy động.

Không để giảm lãi suất chỉ mang tính hình thức

NHNN Khu vực 1 yêu cầu các ngân hàng tiếp tục thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng và NHNN về giảm mặt bằng lãi suất, bảo đảm người dân và doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố và mức lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng.

Cơ quan quản lý nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc sử dụng các cơ chế khiến lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.

NHNN Khu vực 1 cũng yêu cầu các ngân hàng tuân thủ quy định về huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ; hạn chế tình trạng lợi dụng hoặc lách quy định để cho vay VND có tài sản bảo đảm bằng ngoại tệ rồi gửi ngược trở lại ngân hàng nhằm hưởng chênh lệch lãi suất.

Đồng thời, các ngân hàng phải rà soát các chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất và cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ, bảo đảm không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động và không tạo cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.

Siết rủi ro và ngăn chặn lừa đảo tiền gửi

Theo yêu cầu của cơ quan quản lý, các ngân hàng cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro đối với hoạt động huy động vốn. Các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận hoặc cộng thêm lãi suất phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm tuân thủ quy định.

NHNN Khu vực 1 cũng lưu ý các tổ chức tín dụng tăng cường kiểm soát rủi ro hoạt động và rủi ro đạo đức, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định hoặc không đúng thẩm quyền.

Đặc biệt, các ngân hàng không để xảy ra tình trạng nhân viên lợi dụng vị trí công tác hoặc sự tin tưởng của khách hàng để lừa đảo, chiếm đoạt tiền gửi dưới mọi hình thức. Trong đó có việc hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết, yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ hoặc dụ dỗ khách hàng truy cập website giả mạo nhằm chiếm đoạt thông tin và tài sản.

Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc vi phạm pháp luật, các tổ chức tín dụng phải kịp thời báo cáo và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Bên cạnh đó, NHNN Khu vực 1 yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt cơ cấu kỳ hạn huy động và cho vay, đặc biệt với các khoản vốn trung và dài hạn, bảo đảm cân đối hợp lý giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn.

Các tổ chức tín dụng cũng được yêu cầu chủ động cân đối nguồn vốn, tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa tiếp tục hạ lãi suất huy động và cho vay. Dòng vốn tín dụng cần tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các ngành ưu tiên và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Song song với đó, các ngân hàng phải triển khai các giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu, hạn chế tình trạng vốn bị ứ đọng, đồng thời tăng cường chất lượng thẩm định và giám sát sử dụng vốn vay để hạn chế phát sinh nợ xấu mới.