Dự án nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái nằm tại xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa được khởi công vào tháng 2/2025, do EVN làm chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án Điện 3 đại diện quản lý, điều hành. Công trình có 4 tổ máy, mỗi tổ máy công suất 300 MW, tổng công suất lắp đặt 1.200 MW; tổng mức đầu tư hơn 21.101 tỷ đồng. Đây là dự án thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam.
Điểm khác biệt của công nghệ này là nhà máy không chỉ phát điện từ nguồn nước như thủy điện thông thường mà còn sử dụng điện để bơm nước từ hồ thấp lên hồ cao. Khi nhu cầu sử dụng điện tăng, nước từ hồ trên được dẫn qua tuabin để phát điện trở lại hệ thống. Vì vậy, thủy điện tích năng được ví như một “cục pin khổng lồ”, có khả năng lưu trữ năng lượng để sử dụng vào thời điểm cần thiết.
Theo phương án vận hành, Bác Ái sẽ bơm tích nước vào giờ thấp điểm và phát điện vào giờ cao điểm, góp phần giảm chênh lệch giữa các thời điểm tiêu thụ điện trong ngày. Nhà máy còn có chức năng điều tần, bù công suất phản kháng và dự phòng quay, hỗ trợ nâng cao độ ổn định của hệ thống điện.
Điểm đặc biệt của dự án là phần lớn các hạng mục được bố trí sâu trong lòng đất, với hệ thống nhà máy và đường hầm có độ sâu lên tới 500m. Quy mô thi công ngầm lớn cùng điều kiện địa chất phức tạp đặt ra yêu cầu cao về kỹ thuật, tổ chức thi công và kiểm soát an toàn.
Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3), đến nay phần địa chất xấu đã có tiến triển, đá dần bớt vụn hơn. Nhà thầu đang tiếp tục bám sát các phương pháp thăm dò để có được kết luận chính xác, đảm bảo phương án xử lý phù hợp với từng tính chất và kết cấu đá gặp trong lúc thi công.
Nhờ bố trí nhân lực, thiết bị đầy đủ và tổ chức thi công khoa học, một số hạng mục chính đã vượt kế hoạch. Trong đó, hạng mục nhà máy ngầm do Tổng công ty Sông Đà đảm nhận đạt khối lượng đào, gia cố đạt tương đương 115% kế hoạch quý III; hầm xả (đoạn 2) do Sông Đà và Công ty Cổ phần Xây dựng 47 (C47) thi công tương đương 386% kế hoạch quý III.
Theo đại diện C47, dự án này là một trong những công trình ngầm phức tạp nhất mà đơn vị từng triển khai. Toàn bộ hệ thống nhà máy và đường hầm nằm sâu dưới lòng đất đến 500m. Kích thước hầm lớn, phải chia thành hai tầng đào, khiến số chu kỳ thi công (khoan - nổ mìn - bốc xúc - gia cố) tăng gần gấp đôi. Không gian thi công chật hẹp cũng tạo thêm áp lực do hầm xả nằm gần các hạng mục ngầm do nhà thầu khác đảm nhận. Vì vậy, công tác nổ mìn phải được phối hợp chặt chẽ để tránh chồng chéo trong di chuyển thiết bị và bảo đảm khoảng cách an toàn.
Theo thông tin từ EVNPMB3, nhờ tổ chức thi công linh hoạt và phối hợp đồng bộ, tiến độ tổng thể vẫn đáp ứng kế hoạch sau hơn 20 tháng triển khai thi công. Cụ thể, Liên danh nhà thầu đã hoàn thành đào, gia cố 3 tuyến hầm và 2 ngách thi công; đang triển khai thi công đào, gia cố 7 tuyến hầm và nhà máy. Tổng khối lượng đào và gia cố hầm lũy kế được 7.160/17.000md (mét dài), đạt 42% tổng khối lượng hợp đồng; đào và gia cố nhà máy ngầm đạt khối lượng lũy kế 87.835/ 214.247m3, tương đương 41%.
Theo tiến độ dự kiến, tổ máy số 1 của Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái sẽ phát điện vào tháng 12/2029. Ba tổ máy còn lại lần lượt được đưa vào vận hành trong tháng 4, tháng 8 và tháng 12/2030. Toàn bộ dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 5/2031.
