Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng tái tạo để đối phó với biến đổi khí hậu, các trang trại điện gió ngoài khơi ngày càng trở thành biểu tượng của năng lượng sạch.
Tuy nhiên, tại châu Âu, đặc biệt ở khu vực Biển Bắc, những công trình này đang mang lại một lợi ích bất ngờ và đầy ý nghĩa: Những chiếc "cối xay gió" khổng lồ không chỉ sản xuất điện mà còn trở thành nơi trú ẩn, thậm chí là "vườn quốc gia" dưới biển cho nhiều loài sinh vật biển.
Theo các nghiên cứu và báo cáo từ chương trình De Rijke Noordzee của Đức (bắt đầu từ năm 2018), các turbine điện gió khổng lồ được lắp đặt trên đáy biển đã vô tình tạo ra môi trường sống mới.
Phần móng và cấu trúc ngầm của turbine đóng vai trò như rạn san hô nhân tạo, cung cấp bề mặt cứng để các loài như hàu, trai, rong biển, và nhiều loài thủy sinh khác phát triển mạnh mẽ. Từ đó, hệ sinh thái phức tạp dần hình thành, thu hút cá nhỏ, động vật giáp xác, và cả những loài săn mồi lớn hơn.
Ảnh minh họa.
Điểm đặc biệt quan trọng là khu vực cấm đánh bắt xung quanh các trang trại điện gió. Do tàu cá không thể tiếp cận (để đảm bảo an toàn và tránh va chạm), các loài cá bị đánh bắt quá mức trước đây như cá tuyết Bắc Hải và tôm hùm đã có cơ hội phục hồi.
Một số báo cáo từ năm 2022 cho thấy mật độ cá tuyết và tôm hùm tăng đáng kể trong vùng sản xuất điện gió. Ngay cả những loài nhạy cảm như hải cẩu lớn cũng tìm thấy nơi trú ẩn an toàn hơn.
Thay vì bị đe dọa bởi lưới kéo đáy và khai thác quá mức, sinh vật biển giờ đây được hưởng lợi từ chính sự hiện diện của con người. Các nhà nghiên cứu Đức và các dự án giám sát dài hạn ở Biển Bắc đã ghi nhận hiện tượng này rõ rệt.
Những lo ngại ban đầu về tiếng ồn xây dựng, trường điện từ hay phá hủy đáy biển dần được thay thế bằng dữ liệu tích cực: Sau giai đoạn xây dựng, hệ sinh thái thường phục hồi và thậm chí phong phú hơn trước.
Một số dự án còn chủ động tăng cường lợi ích bằng cách lắp đặt các cấu trúc san hô tăng cường hoặc kết hợp phục hồi loài bản địa như hàu châu Âu – vốn đã gần biến mất do khai thác quá mức.
Hiện tượng này cho thấy một hướng đi đầy triển vọng: Kết hợp phát triển năng lượng tái tạo với bảo tồn thiên nhiên. Trang trại điện gió ngoài khơi không chỉ giúp giảm phát thải carbon mà còn có thể trở thành công cụ phục hồi đa dạng sinh học biển.
Nếu được quy hoạch tốt, kết hợp với các biện pháp như cấm đánh bắt đáy và thiết kế thân thiện với môi trường, chúng có thể mang lại "lợi ích kép" – vừa sản xuất năng lượng sạch, vừa bảo vệ đại dương.
Tương lai của năng lượng gió ngoài khơi ở châu Âu và trên thế giới không chỉ nằm ở số megawatt điện được sản xuất, mà còn ở khả năng tạo ra những "thánh địa" sinh thái giữa đại dương.
Khi con người học cách đồng hành cùng thiên nhiên thay vì chỉ khai thác, những turbine điện gió khổng lồ ngoài khơi có thể trở thành biểu tượng của sự hòa hợp giữa phát triển bền vững và bảo tồn sự sống.
Minh Đức (Theo BGR, The Rich North Sea)
