Ali - một thanh niên ngoài 20 tuổi sống ở Tây Âu - đang rảo bước vô định trên những con phố ở Rome để giết thời gian. Lần trước đến thành phố này, Ali đã kịp đi tham quan vài nơi: ghé thăm Vatican, check-in ở đấu trường Colosseum. Nhưng lần này, anh cảm thấy quá bất an để có thể bận tâm đến những võ sĩ giác đấu hay những cây thập tự giá. Mà ai lại không lo lắng cho được, khi vào đêm trước ngày bạn phải trả ai đó 21.000 USD (khoảng 550 triệu đồng) chỉ để họ đập vỡ xương hàm của mình.
Ảnh: GQ
Cho đến lúc đó, Ali vẫn đang giết thời gian. Thật cô đơn khi phải ở một nơi xa nhà, chuẩn bị bước vào phòng gây mê. Nếu may mắn, anh ấy sẽ bước ra khỏi phòng phẫu thuật ngày mai với diện mạo của một con người hoàn toàn khác. Một người đàn ông có đường xương hàm góc cạnh, mạnh mẽ.
Thuật ngữ y khoa cho các thủ thuật của anh là: phẫu thuật cắt đôi xương hàm dưới biệt hóa (bilateral sagittal split osteotomy), phẫu thuật cắt xương hàm trên Le Fort 1 và phẫu thuật tạo hình cằm (genioplasty). Sau khi cắt rời lần lượt hàm dưới, hàm trên và cằm của Ali, các bác sĩ phẫu thuật sẽ dùng vít titan để cố định các mảnh xương lại với nhau, nhằm tái cấu trúc và đẩy về phía trước đường viền hàm của Ali.
Ali (tên giả) đã chờ đợi ngày này từ năm 2020, thời điểm đại dịch khiến mọi thứ đình trệ và anh bắt đầu liên hệ với các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ. Nhưng mầm mống của quyết định này đã được gieo từ sớm hơn rất nhiều, khi Ali còn là một thiếu niên và lần đầu tiên cảm thấy mình bị tụt lại phía sau những người bạn "đẹp trai hơn".
Theo góc nhìn của anh, những người bạn đó chẳng gặp khó khăn gì trong việc tìm bạn gái, trong khi anh thì chật vật. Anh không tự nhận mình xấu xí nhưng những gã trai xung quanh dường như tỏa ra một nguồn năng lượng hoàn toàn khác. Thật cay đắng khi chứng kiến sự định đoạt của canh bạc di truyền; càng cay đắng hơn khi vài người bạn của anh được các công ty săn lùng người mẫu chú ý. Hẹn hò trực tuyến, với những con số thống kê lạnh lùng về tỷ lệ match thấp, càng làm cho cảm giác thất bại đó hiện hiện rõ ràng bằng những con số.
Ali tự nhận mình là một người suy nghĩ sâu sắc, có thiên hướng "triết học". Thời niên thiếu, anh là một đứa trẻ thông minh, dù hơi lười biếng, sở hữu trí nhớ tốt và sự nhạy bén với chi tiết đã giúp anh khởi nghiệp trong ngành kỹ thuật. Về mặt chuyên môn, anh áp dụng kỹ năng đó vào các bản vẽ kỹ thuật, bản thiết kế xây dựng.
Nhưng trong cuộc sống riêng tư, bản năng đó lại tập trung cao độ vào "các khối xây dựng" cấu thành nên khuôn mặt của chính mình.
Góc tối mang tên "Black Pill"
Vào năm 2019, Ali bắt đầu lướt Looksmax.org, một diễn đàn trực tuyến nơi đàn ông nỗ lực để đạt được "tiềm năng thẩm mỹ" tối đa của họ. "Looksmaxing" (tối đa hóa ngoại hình) là một nhánh của "manosphere" (vũ trụ nam quyền) - một mạng lưới các cộng đồng trực tuyến thường là sự pha trộn độc hại giữa sự nam tính độc hại, quyền nam giới và tư tưởng bài xích phụ nữ.
Ở đó, người ta có thể bắt gặp hàng loạt những nhân vật có ảnh hưởng, từ những bậc thầy tán tỉnh cho đến những kẻ khiêu khích như Jordan Peterson hay những người tự xưng bài xích phụ nữ như Andrew Tate. Vũ trụ nam quyền này bị thống trị bởi hệ tư tưởng "viên thuốc đỏ" (red pill), lấy cảm hứng từ cảnh phim trong The Matrix khi nhân vật Neo chọn uống viên thuốc màu đỏ để nhìn thấy thế giới đúng như bản chất thực sự của nó.
Ảnh: GQ
"Uống thuốc đỏ" có thể hiểu là một sự thức tỉnh đầy bàng hoàng; nhưng trong bối cảnh cụ thể này, nó mô tả một cách hiểu lệch lạc về xã hội: nơi đàn ông hiện đại đang bị đẩy vào thế bất lợi do sự chuyển dịch quyền lực của phong trào nữ quyền, khiến họ không thể tìm được bạn đời. Trong khi đó, phụ nữ - theo logic méo mó này - lại có quyền lựa chọn bất kỳ ai họ muốn.
Sâu hơn và nguy hiểm hơn "viên thuốc đỏ" là một thế giới quan mang tên "viên thuốc đen" (black pill). Những người theo thuyết "viên thuốc đen" tin rằng hầu như mọi yếu tố trong cuộc sống đều được quyết định bởi ngoại hình và bộ gene mà bạn được ban tặng từ khi sinh ra. Theo thuyết bản chất sinh học này, các mối quan hệ phần lớn chỉ là một cuộc giao dịch nguyên thủy.
Trong khi những người theo "thuốc đỏ" tin rằng họ có thể thu hút bạn đời bằng cách kích hoạt ham muốn tiềm thức của phụ nữ đối với một người đàn ông "alpha" - thông qua tiền tài hoặc cái gọi là "văn bách nghệ" thì những người theo "thuốc đen" lại tin rằng những ai không đạt được một ngưỡng thu hút nhất định thì ngay từ đầu đã không có cơ hội.
Đúng như mong đợi ở một diễn đàn tràn ngập những tư tưởng như vậy, Looksmax.org là nơi chứa đựng vô số bài viết lăng mạ phân biệt chủng tộc và giới tính, nhưng đồng thời cũng có cả những mẹo chăm sóc da chi tiết và lời khuyên chuyên sâu về sức khỏe đường ruột (mặc dù tuyên bố từ chối trách nhiệm của trang web có chỉ rõ đây không phải là phương án thay thế cho lời khuyên y tế).
Ali không đồng nhất mình với "incel" - những kẻ độc thân không tự nguyện; anh nói họ quá tuyệt vọng, là "những linh hồn thực sự gặp rắc rối". Nhưng anh thấy những cuộc thảo luận về "lookism" (định kiến dựa trên ngoại hình) rất có sức thuyết phục. Anh bắt đầu đóng góp tích cực, giúp biên soạn các bài hướng dẫn và đưa ra lời khuyên. Việc tự nâng cấp bản thân mang lại cảm giác lạc quan. Theo một cách mập mờ nào đó, nó mang lại sức mạnh. "Đó là một cộng đồng gồm những người đang cố gắng trông đẹp hơn và giúp đỡ lẫn nhau," anh nói.
Diễn đàn trở thành nơi thử nghiệm cho các lý thuyết của Ali về ngoại hình. Một nơi để săm soi hình ảnh của các mẫu nam và tìm ra những điểm chung trên khuôn mặt họ. Anh nhận ra họ có "những hình khối nhất định, cấu trúc khuôn mặt nhất định... bạn bắt đầu hình thành một cơ sở dữ liệu trong đầu." Ali thích mình trông bảnh bao: anh đi tập gym; anh không bị thừa cân; anh có quy trình chăm sóc da hẳn hoi. Nhưng cơ sở dữ liệu tinh thần này đã soi chiếu vào những gì đối với anh lúc bấy giờ dường như là những khuyết điểm lớn nhất, vốn đã được xác nhận một cách phũ phàng khi anh đăng một bức ảnh lên diễn đàn.
Góc nghiêng của anh? Không đạt yêu cầu. Đường viền hàm? Thiếu sắc nét. Cằm? "Quá sát vào cổ."
Theo thời gian, Ali dần tin rằng ngoại hình không chỉ là yếu tố quyết định ngầm trong chuyện hẹn hò, mà còn trong tất cả những gì thuộc về một lối sống đáng mơ ước.
"Nhìn chung, tất cả chúng ta đều muốn thành công trong cuộc sống," anh nói "và tôi đi đến kết luận rằng nếu bạn trông ưa nhìn hơn thì bạn sẽ có cơ hội tốt hơn."
Dường như mọi thứ, từ tình duyên đến sự nghiệp, đều có thể được thúc đẩy chỉ bằng một sự điều chỉnh ở bộ phận này trên khuôn mặt. "Vài milimet xương" đó, như các incel thường than vãn, là ranh giới giữa việc trở nên quyến rũ hay là kẻ vô hình. Anh đặt lịch phẫu thuật và bước lên máy bay.
Cơn sốt "Hàm siêu anh hùng"
Hãy nhìn bất kỳ ai đóng vai Batman, dù là Henry Cavill, George Clooney hay Robert Pattinson; xem bất kỳ bộ phim Hollywood nào, lật bất kỳ cuốn tạp chí thời trang nào, bật chương trình Love Island lên và bạn sẽ thấy những khuôn mặt nam giới đều như được đúc từ một khuôn mẫu góc cạnh giống nhau. Một khối xương hàm vuông vức, vững chãi, nam tính với hàng râu lún phún trông không khác gì một bức tường kiên cố sẵn sàng thách thức mọi cú đấm.
Ảnh: Getty Images
Mặc dù vậy, đây cũng không phải là một quy chuẩn thẩm mỹ đồng nhất trên toàn cầu. Ở Trung Quốc và Hàn Quốc, đàn ông đổ xô đi phẫu thuật để gọt giũa đường viền hàm cho mềm mại hơn. Họ chẳng cảm thấy mình bớt nam tính đi chút nào.
Theo bác sĩ phẫu thuật hàm mặt Hermann Sailer, phải đến những năm 1930 và 1940, sự ưa chuộng đối với cấu trúc khuôn mặt nhô về phía trước mới bắt đầu bén rễ ở phương Tây. Nhưng chúng được khuếch đại bởi Hollywood và các phương tiện truyền thông ngày càng thiên về thị giác. Hình ảnh phần mỡ má bằng không, xương hàm sắc như dây thép cắt phô mai, cằm chẻ… đã trở thành một định kiến, một biểu tượng ngắn gọn cho một kiểu nam tính thống trị.
Lùi dòng thời gian lại một trăm năm trước, bạn chẳng thể làm được gì nhiều; đường viền hàm của bạn, dù sắc nét hay mờ nhạt, đều do di truyền quyết định. Nhưng đến cuối thế kỷ 20, phẫu thuật thẩm mỹ thương mại xuất hiện và bất kỳ ai có đủ tiền đều có thể mua được khuôn mặt họ muốn. Khi công nghệ tiến bộ, mang theo các thủ thuật rẻ hơn và ít xâm lấn hơn như chất làm đầy và Botox, "đường viền hàm siêu anh hùng" hay "Hàm GI" (GI Jaw) ngày càng trở nên dễ dàng tiếp cận với tất cả mọi người.
Phẫu thuật hàm trước đây thường là một biện pháp khắc phục các vấn đề y tế hoặc thủ thuật được thực hiện trong quá trình chuyển giới của nam giới. Nhưng giờ đây, số lượng đàn ông tìm kiếm các thay đổi thẩm mỹ, dù bằng dao kéo hay xi-lanh, đã tăng vọt kể từ sau đại dịch Khi cái gọi là "hiệu ứng Zoom" - việc phải nhìn chằm chằm vào bản thân từ những góc độ kém nịnh mắt suốt cả ngày - đã thúc đẩy một làn sóng yêu cầu tư vấn. Theo Hiệp hội Thẩm mỹ Mỹ, hiệu ứng Zoom giải thích cho sự gia tăng 55% số người thực hiện các thủ thuật trên khuôn mặt vào năm 2021.
Trên tờ Newsweek năm ngoái, bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ Richard Westreich cho biết độn cằm là thủ thuật phổ biến thứ hai của ông đối với nam giới, thường đi kèm với "submentoplasty - một phẫu thuật thắt chặt đường viền hàm để tạo ra sự sắc nét hơn." Kết quả mang lại sự trẻ trung, thon gọn và rất "ăn ảnh" trên Instagram.
Chính hiệu ứng này đã khiến một số đàn ông bắt đầu sử dụng mỹ phẩm dạng tiêm. "Filler nam tính hóa" hiện đang được các phòng khám tiếp thị như một liệu trình nhanh gọn trong giờ nghỉ trưa.
TikTok tràn ngập các đoạn video mô tả cảnh điêu khắc đường viền hàm và "lột xác thành người mẫu nam". Trên YouTube và Instagram, các video mổ xẻ "quy tắc một phần ba khuôn mặt" và tính khoa học của một góc nghiêng lý tưởng, giải thích những thứ như Tỷ lệ vàng (lý thuyết cho rằng một khuôn mặt hoàn hảo phải có chiều dài gấp 1.618 lần chiều rộng).
Các công ty khởi nghiệp như Qoves Studio đã bắt đầu cung cấp dịch vụ "đánh giá thẩm mỹ" khuôn mặt bằng AI. Trên Reddit, đàn ông đăng ảnh trước và sau khi phẫu thuật để cộng đồng mổ xẻ. Như một tài khoản đã viết trên vào tháng 7 năm 2022: "Tôi không biết điều gì đang gây ra chuyện này hay mọi người cứ lấy cái ý tưởng rằng họ cần phẫu thuật hàm ở đâu ra nữa, nhưng nó đang vượt quá tầm kiểm soát rồi."
Trong cộng đồng looksmaxing, sự ám ảnh với thẩm mỹ vùng xương hàm đã tạo ra một "hang thỏ" nội dung khổng lồ để người ta lún sâu vào.
Ali gửi một đường link video có tiêu đề: "Cách đánh giá mức độ cuốn hút của đôi mắt - phần 3", thảo luận về tầm quan trọng của góc khóe mắt ngoài so với khóe mắt trong. Một trong những bình luận đầu tiên là một bài luận dài lập luận rằng "xương hàm là lẽ phải" và một khuôn hàm lẫn chiếc cằm lẹm là một "combo chí mạng". Trong khi đó, góc hàm lý tưởng - góc của đường viền hàm nơi nó cong lên phía tai - phải từ 112 đến 118 độ.
Trong các chủ đề khác, các ngôi sao như Brad Pitt, David Gandy và Jeremy Meeks (cựu tù nhân từng nổi tiếng với biệt danh "tội phạm quyến rũ nhất thế giới") được thần tượng hóa vì cơ cắn phát triển tối đa và đường nét của một phần ba dưới khuôn mặt. Các incel đặc biệt ám ảnh với cấu trúc xương của một "Chad" (thuật ngữ chỉ người đàn ông alpha). Đó là những người đàn ông có xương hàm rộng, góc cạnh và "đôi mắt thợ săn" (hunter eyes).
Nhiều người dành thời gian để "mewing" - một chuỗi bài tập lưỡi gây tranh cãi về mặt khoa học do một bác sĩ chỉnh nha người Anh tên là Jonathan Mew phát triển, được cho là sẽ làm sắc nét đường viền hàm của bạn. Trên TikTok, các video hashtag #mewing hiện đã có hơn hai tỷ lượt xem. Các công ty như Jawzrsize cũng đã tận dụng xu hướng này, tiếp thị một quả bóng tập bằng silicon để người dùng nhai nhằm tìm đường đến với vị thế "trai alpha".
Loại nội dung này có thể tác động mạnh mẽ, đặc biệt là đối với những chàng trai trẻ tuổi và hay tự ti.
Ted (biệt danh) cũng là một trong số đó. Chàng trai luôn nghĩ có điều gì đó "không bình thường" về khuôn mặt mình. Không đến mức gây ra nỗi bất an lớn, chỉ là một sự thật mà thỉnh thoảng anh tự quan sát thấy.
Ted có mái tóc sáng màu kết hợp với cặp kính cận tạo nên một vẻ quyến rũ mọt sách, ngây thơ. Anh lớn lên ở vùng ngoại ô vùng Trung Tây nước Mỹ, sau đó chuyển đến Thung lũng Silicon thông qua trường Stanford. Nếu tự mô tả về bản thân, anh sẽ dùng từ "gập ghềnh và có máu làm giàu". Ít nhất, đó là những gì anh viết trên hồ sơ hẹn hò của mình. Còn đối với bạn bè, anh là một "tech bro (những nam thanh niên làm việc trong ngành công nghệ) chối bỏ xuất thân".
Ted, 27 tuổi, khi đang tìm hiểu về phẫu thuật hàm để chữa chứng ngưng thở khi ngủ, đã rất hào hứng khi phát hiện ra sự cải thiện về mặt thẩm mỹ mà nó có thể mang lại. Nhưng khi càng nghiên cứu sâu về ca phẫu thuật, anh càng rơi vào "hang thỏ internet tăm tối, rùng rợn về thẩm mỹ".
Anh đã đăng một bức ảnh khuôn mặt mình lên một diễn đàn, "chỉ để hỏi kiểu, 'này mọi người, mặt tôi có bị lẹm không?'." Những lời chỉ trích ập đến dồn dập. "Nó không làm hỏng cả ngày của tôi, nhưng nó chắc chắn đã xát muối vào lòng trong khoảng một tuần," anh kể. "Và tôi tưởng tượng điều đó sẽ thực sự gây tổn thương cho một cậu bé 15 tuổi vô tình vấp phải trang web này."
Ted đã phẫu thuật vào tháng 5 năm 2021 với Derek Steinbacher, một bác sĩ phẫu thuật hàm mặt hàng đầu có trụ sở tại Connecticut. Anh vẫn còn khá hào hứng với điều đó. Lần đầu tiên anh nhìn thấy khuôn mặt mình sau phẫu thuật là khi anh dậy đi vệ sinh, nhìn vào gương và thấy "một người ngoài hành tinh" đang nhìn lại mình. Sau đó, anh nhận ra mình đang tiểu ra máu khắp nơi do ống thông tiểu được đặt trong lúc phẫu thuật. Anh đau đớn đến tột cùng vì khuôn mặt vừa mới bị rạch ra trước đó năm tiếng.
Giờ đây, Ted nói: "Phẫu thuật hàm là chủ đề tủ của tôi tại các bữa tiệc." Mặc dù anh chưa trải qua bất kỳ thay đổi có ý nghĩa nào trong cuộc sống nhưng anh chắc chắn cảm thấy tự tin hơn. Anh đã nhận ra một sự khác biệt nhỏ trong cách mọi người đối xử với mình. Bạn bè anh giờ đây bắt đầu gọi anh là "Chad".
Rồi cả Migue (ngoài 30 tuổi, sống ở Tây Ban Nha, làm việc trong ngành du lịch) cũng phát hiện ra cộng đồng looksmaxing vào năm 2020. Anh thấy mình bị ấn tượng bởi những cuộc thảo luận kỹ thuật về thẩm mỹ: tỷ lệ khuôn mặt, các ca phẫu thuật, giải phẫu học, cách mà xương hàm "tạo nên hoặc phá hỏng một khuôn mặt". Giống như Ted, Miguel luôn nghĩ có điều gì đó "sai sai" về ngoại hình của mình, nhưng cho đến lúc đó, anh không thể gọi tên nó là gì.
"Thật không may, việc biết được khuyết điểm lại càng khiến tôi chú ý đến chúng hơn," anh nói. "Tôi cũng biết đến phẫu thuật hàm, một thứ mà trước đây tôi thậm chí còn không biết là có tồn tại. Tôi ngay lập tức hiểu rằng mình phải thực hiện nó."
Gặp gỡ những "Thợ mộc tinh tế"
Một số bác sĩ phẫu thuật hàm mặt chuyên khoa trên thế giới với danh tiếng là bậc thầy như Giáo sư Hermann Sailer ở Thụy Sĩ; Giáo sư Mirco Raffaini ở Ý; Bác sĩ Paul Coceancig ở Úc. Những cái tên này được nhắc đi nhắc lại trên các diễn đàn, nằm lòng trên môi của những người hâm mộ.
Miguel biết mình muốn chọn một trong những người giỏi nhất. Và rồi anh đã đặt lịch tư vấn với Bác sĩ Federico Hernández Alfaro tại Viện Hàm mặt ở Barcelona.
Trung tâm Y tế Teknon là một bệnh viện tư nhân sang trọng như cung điện nằm ở một trong những khu phố thượng lưu của Barcelona, được bao quanh bởi một mê cung những hàng rào cây xanh và hàng cọ dẫn đến lối vào.
Ảnh: GQ
Văn phòng của Bác sĩ Federico Hernández Alfaro, giám đốc Viện Hàm mặt, nằm ở tầng trên cùng. Đó là căn phòng đẹp nhất bệnh viện, một căn phòng nhìn ra đường chân trời, những hàng cây và những mái nhà ngập tràn ánh nắng đổ dài xuống Địa Trung Hải. Trên bức tường phía sau là một tủ sách được trang trí bằng những mảnh xương sọ và xương hàm xen lẫn với những chiếc sọ gốm calaveras vẽ rực rỡ - những chiếc sọ trang trí mua từ các kỳ nghỉ thường xuyên của Alfaro đến Mexico.
Nếu các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ có một khuôn mẫu chung, thì Alfaro chính là hình mẫu đó: làn da rám nắng rạng rỡ, hàm răng trắng muốt, một chiếc Rolex lấp lánh trên cổ tay. Ông quyến rũ, tự tin, mang vóc dáng thể thao - kiểu đàn ông mà nhiều người khác khao khát trở thành. Vào thời gian rảnh, ông thích chơi lướt ván diều, một thói quen ông có được sau khi trải qua một cuộc ly hôn. Có những ngày, ông phóng xe máy từ bệnh viện xuống bờ biển để đón gió.
Alfaro đã thực hiện khoảng 5.000 ca phẫu thuật trong sự nghiệp của mình. Ông cho biết, trước đây hầu hết các ca phẫu thuật đều nhằm mục đích chữa bệnh như để sửa các vấn đề nghiêm trọng về khớp cắn, hoặc để giải quyết các vấn đề về hô hấp như chứng ngưng thở khi ngủ. Nhưng gần đây, Alfaro nhận thấy các bệnh nhân thường hỏi: "Tôi biết bác sĩ có thể chỉnh khớp cắn, nhưng bác sĩ có thể làm cho khuôn mặt tôi trông đẹp hơn không?".
Qua nhiều năm, Alfaro đã phát triển phương pháp "chỉnh hình khuôn mặt" (orthofacial) của riêng mình. Theo cách nhìn của ông, những tinh chỉnh mà người khác phải tìm kiếm bằng Botox, filler, cấy ghép và căng da đều có thể được giải quyết bằng kỹ thuật can thiệp điêu luyện vào hộp sọ. Việc định hình lại xương hàm có thể làm "hài hòa" khuôn mặt. Đẩy nó về phía trước có thể làm cân đối một chiếc mũi to; làm bờ môi mọng hơn và làm biến mất chiếc nọng cằm.
Alfaro hiện thực hiện 200 ca phẫu thuật chỉnh hình khuôn mặt mỗi năm. Tỷ lệ bệnh nhân của ông đã tăng gấp đôi trong 5 năm qua, phần lớn nhờ vào lượng bệnh nhân quốc tế đổ về. Phần lớn trong số này trước đây là phụ nữ; giờ đây tỷ lệ là 50/50. "Giống như đàn ông giờ đây quan tâm hơn đến việc chăm sóc da, cách ăn mặc, tôi nghĩ xu hướng tương tự cũng đang diễn ra với thẩm mỹ khuôn mặt," ông nói.
Alfaro cho biết hầu hết bệnh nhân nam của ông là luật sư, kỹ sư và bác sĩ. Nhưng dân công nghệ chiếm một tỷ lệ đáng kể trong số khách hàng quốc tế của ông. "Họ dành cả đời trước máy tính và có khả năng tìm kiếm thông tin rất nhanh nhạy," ông nói. "Họ xuất hiện và nói kiểu: 'Chào bác sĩ, tôi cần phẫu thuật tịnh tiến hàm trên-hàm dưới (maxillomandibular advancement) kết hợp tạo hình cằm tiến về trước 6 đến 7 milimet...' Họ có khả năng nghiên cứu khuôn mặt của mình đến một mức độ đôi khi khiến tôi thấy sợ."
Đại dịch càng làm tăng tốc hiệu ứng này. Alfaro kể cho tôi nghe về một bệnh nhân không hề biết mình có khuyết điểm cho đến khi phải dành hàng giờ trước máy tính, nhìn chằm chằm vào chiếc xương hàm lẹm và cái nọng cằm của mình. "Ngày càng có nhiều bệnh nhân đến gặp tôi và nói rằng họ không thể tải một bức ảnh của mình lên Instagram mà không qua chỉnh sửa," ông nói.
Trước kia, hầu hết mọi người sẽ không tìm đến một ca phẫu thuật nghiêm trọng như vậy trừ khi họ có lý do y tế. Bệnh nhân sẽ phải nằm hàng giờ trong phòng mổ, có thể cần truyền máu và mất hàng tuần, thậm chí hàng tháng để hồi phục. Nhưng Alfaro có thể tái định vị hàm trên và hàm dưới chỉ trong 90 phút; bệnh nhân thường được xuất viện vào sáng hôm sau. Ông tự hào về công việc của mình và mời tôi vào xem một ca mổ.
Đối với Alfaro, ngày phẫu thuật bắt đầu bằng một buổi tắm nước lạnh và một ca tập gym. Ông đến phòng mổ với một cái đầu tỉnh táo, đặt điện thoại và chiếc Rolex lên bàn, đeo đèn soi lên trán và cúi đầu tĩnh tâm một lát.
Một thanh niên được đẩy vào trên giường bệnh và bác sĩ gây mê đặt một chiếc mặt nạ lên mặt anh ta. Bức ảnh chụp khuôn mặt cười của anh hiện lên trên màn hình, bên cạnh các bản quét 3D hộp sọ. Người đàn ông này đến để đẩy xương hàm về phía trước.
"Vì lý do thẩm mỹ, anh ấy cũng cần nâng mũi nữa," Alfaro nói, "khách hàng muốn xem kết quả của ca này trước đã." Cả đội bắt tay vào việc, phối hợp nhịp nhàng xung quanh bệnh nhân khi họ tiêm lidocaine và adrenaline. Một chiếc bàn chứa những dụng cụ y tế trông khá đáng sợ được đẩy lại gần.
Ca phẫu thuật được thực hiện hoàn toàn qua đường miệng. Đầu tiên, những chiếc răng khôn được nhổ bỏ. Sau đó là những âm thanh, khi xương hàm dưới được cắt ra. Alfaro yêu cầu vặn nhạc to lên rồi với tay lấy chiếc búa và đục.
"Tôi tự coi mình là một người thợ mộc tinh tế," ông nói. Có một tiếng rắc, như tiếng vỏ tôm hùm bị bẻ gãy, và phần phía trước của xương hàm dưới của người đàn ông hoàn toàn tách rời. Alfaro di chuyển nó về phía trước vào vị trí bằng một nẹp cố định để khớp với hàm trên và khóa chặt nó lại bằng các tấm vít titan vốn có thể tồn tại vĩnh viễn trong cơ thể.
Quy trình tương tự được thực hiện với xương hàm trên (maxilla), nơi Alfaro có thể tách ra thông qua một vết rạch nhỏ ở nướu, một phần của bộ kỹ thuật "xâm lấn tối thiểu" giúp tăng tốc độ hồi phục. Tiếng máy chạy ro ro. Tiếng gõ tạch, tạch. Rắc. Ca khúc Shark Smile của Big Thief vang lên ở chế độ nền. Hàm trên được định vị bằng một chiếc nẹp khác và khóa lại.
Trong giai điệu bài Common People của nhóm Pulp, Alfaro gọt đẽo một khối xương nhân tạo để lấp đầy khoảng trống ở hàm, và ca mổ kết thúc. Ông nhìn lên đồng hồ. Một tiếng 32 phút. "Nhìn xem, chiếc mũi của anh ấy trông đâu có to nữa đúng không?" Alfaro nói, ngắm nghía thành quả của mình. "And đôi môi đã được đẩy nhô ra đầy đặn." Một chiếc mặt nạ nước lạnh được quấn quanh mặt bệnh nhân, và anh ta được đẩy vào phòng hồi sức. Khoảng 30 phút nữa sẽ đến ca tiếp theo.
Ông nói, vài người xuất hiện với 20 bức ảnh của các ngôi sao trong điện thoại và muốn trông giống hệt họ. Một số người muốn thay đổi đặc điểm chủng tộc của mình hoặc muốn những thay đổi cực đoan vốn không thể nào đạt được.
Trợ lý tiếp thị của Alfaro, Maya Martinez, nói rằng, họ luôn cố gắng phát hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo (red flags) nào và hướng những người đó đến gặp chuyên gia tâm lý. Nhưng việc nhận biết các vấn đề về sức khỏe tâm thần hay những người mắc chứng mặc cảm ngoại hình là một trong những thách thức lớn nhất đối với các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ. Viện Hàm mặt đã từ chối khoảng 15% số bệnh nhân tiềm năng.
Còn những người tin rằng phẫu thuật sẽ cải thiện cuộc sống của họ thì sao?
"Thực tế là có một số bệnh nhân, khi họ đạt được khuôn mặt bình thường hoặc hấp dẫn, họ làm việc hiệu quả hơn trong cuộc sống" Alfaro nói "Nhưng nếu đó là mục tiêu chính của bạn thì tôi không dám hứa trước. Tôi có thể chỉnh xương hàm vào vị trí đẹp nhất để gương mặt bạn trông thẩm mỹ hơn, nhưng có những khuyết điểm trên khuôn mặt là không thể sửa được. Và chắc chắn một điều: dao kéo của tôi có thể sửa mặt, chứ không sửa được tư duy hay não bộ của bạn."
"Chúng tôi thường thấy những bệnh nhân kỳ vọng quá nhiều vào phẫu thuật" ông nói "Tôi không thể thay đổi tính cách của bạn."
Tỉnh mộng sau cơn mê
Sáu giờ sau khi ký giấy tờ, Ali bước ra khỏi phòng phẫu thuật ở Rome. Anh tỉnh táo lại và cảm thấy tràn đầy năng lượng một cách đáng ngạc nhiên, nhưng không thể đi lại, không thể đi vệ sinh, hay ăn uống. Anh chia sẻ một số bức ảnh của mình sau phẫu thuật vớikhuôn mặt sưng húp quấn đầy băng gạc, một mái tóc bù xù và máu sẫm quanh mũi.
Anh cũng chia sẻ một số bức ảnh "trước đây" của mình, những bức chân dung anh dùng cho hồ sơ hẹn hò. Anh ăn mặc chỉnh tề, diện một chiếc áo sơ mi họa tiết, tạo dáng trong công viên. Anh trông ngọt ngào, nghiêm túc, dù có phần hơi gượng gạo trước ống kính. Đó là một sự tương phản đầy tổn thương.
Ali đã dành ngày đầu tiên đó để gọi video cho bạn bè và gia đình, sau đó được xuất viện để hồi phục thêm vài ngày tại căn hộ Airbnb của mình. Ở đó, anh đã rất nhiều dành thời gian nhìn vào gương. Nhìn khuôn mặt sưng vù quấn băng gạc nhìn lại mình, anh bắt đầu cảm thấy nỗi lo lắng dâng trào.
"Tôi đã chơi một canh bạc lớn," anh nói. "Tôi bắt đầu gặp khủng hoảng tâm lý, nghĩ rằng: 'Mình đã làm cái quái gì thế này? Mình đã đập vỡ cả khuôn mặt chỉ để trông đẹp hơn và giờ nhìn mình thậm chí còn chẳng ra làm sao'." Tất cả những gì anh có thể làm, anh nói, là húp chất lỏng và chờ cho vết sưng xẹp xuống.
Tình yêu và việc theo đuổi nó, chưa bao giờ giống như một thị trường đến thế. Trên các ứng dụng hẹn hò từ Tinder đến Feeld và thậm chí trên các mạng xã hội thông thường, giờ đây chúng ta tự xem mình như những thương hiệu, cạnh tranh để giành được sự đầu tư từ những đối tượng tiềm năng.
"Bạn có sự lựa chọn gần như vô hạn," Ruth Holliday, giáo sư về giới và văn hóa tại Đại học Leeds, cho biết. "Và đồng thời, mọi người đều đang cố gắng tối đa hóa các khả năng của chính mình."
"Một số người đàn ông đơn giản là bị gạt ra khỏi cuộc chơi đó" bà tiếp tục "Họ rơi xuống đáy xã hội vì không có một công việc tốt hay thu nhập ổn định. Họ cũng không đặc biệt đẹp trai, và rồi họ rút lui, trở thành các incel và quay sang tức giận với phụ nữ từ trong bóng tối."
Hệ tư tưởng viên thuốc đỏ và viên thuốc đen có thể tận dụng sự oán hận này, thổi bùng nó lên và đẩy con người ta đến chỗ tuyệt vọng. Đối với những người tự nhận là "incel", viên thuốc đen là một sự thật đặc biệt hư vô khó nuốt trôi. Nó có thể dẫn đến ý định tự tử, bạo lực và thậm chí là các hành vi khủng bố: vào năm 2014, một tay súng đã giết chết sáu sinh viên tại Đại học California trước khi tự sát, sau khi đăng bài về việc không thể hình thành một mối quan hệ và kêu gọi bạo lực hơn nữa chống lại phụ nữ. Lời kêu gọi đó đã được một tay súng khác hưởng ứng, kẻ đã giết chết 10 người ở Toronto vào năm 2018. Vào năm 2021, một incel tự xưng đã giết chết năm người ở Plymouth. Sự ám ảnh với một viễn cảnh nam tính vốn đẩy một số đàn ông chọn phẫu thuật hàm, thì lại có thể đẩy những người khác đến lòng thù hận.
Cộng đồng vũ trụ nam quyền thường bắt rễ từ sự cô đơn, bất an và cảm giác bị tước đoạt quyền lực. Đó cũng chính là nỗi lo lắng đang thúc đẩy một số lượng kỷ lục đàn ông chi tiền cho các ca cấy tóc, tiêm Botox và thậm chí là phẫu thuật kéo dài chân; mong muốn trông khỏe mạnh, trẻ trung và có sức cạnh tranh.
Định kiến dựa trên ngoại hình là có thật. Nhưng ngay cả Daniel Hamermesh, một nhà kinh tế học cũng kết luận rằng, việc đầu tư vào ngoại hình, dù qua phẫu thuật, thời trang hay mỹ phẩm, thường mang lại lợi nhuận hạn chế.
Ông viết: “Ngoại hình xấu không phải là một bản án tử hình, cũng chẳng phải là thứ mà chúng ta hoàn toàn bất lực không thể cải thiện. Nó chưa bao giờ là một gánh nặng quá kinh khủng đến mức có thể đè bẹp tinh thần và ý chí của một con người.”
Như Kjerstin Gruys, tác giả cuốn Mirror, Mirror Off the Wall (Tạm dịch: Gương kia tháo xuống khỏi tường) đã nói, mặc dù những người ở hai đầu cực của thang đo sắc đẹp có thể có những trải nghiệm sống rất khác nhau, nhưng hầu hết chúng ta đều ở mức khá trung bình.
"Tôi hy vọng anh nhìn thấy tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt đạo đức ở đây," Ali viết "Ngoại hình ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta, điều đó là chắc chắn, nhưng ở mức độ nào? Có đáng để thay đổi nó không? Và trong những hoàn cảnh nào thì không nên?"
Việc đàn ông ngày càng nhạy cảm với những nỗi lo lắng vốn từ lâu chỉ đè nặng lên phụ nữ là một dấu hiệu cho thấy những quan niệm đang thay đổi xung quanh sự nam tính. Và mặc dù vũ trụ nam quyền tiếp thị phẫu thuật hàm như một cơ hội để đòi lại một bản lĩnh đàn ông "alpha" đang bị đe dọa, nhưng động lực để đàn ông thực hiện các thủ thuật thẩm mỹ cũng đa dạng như chính bản thân họ vậy.
Đối với Sam Batterbury, 23 tuổi, một nhà làm phim hoạt hình đến từ Canada, lựa chọn phẫu thuật cằm và mũi là một quyết định mang tính tự chủ.
"Tôi thích sống một cách nổi loạn và tôi đoán, trong nền văn hóa của chúng ta, việc nhét một đống silicon vào cằm là một điều nổi loạn" anh nói. Sam là người song tính; những biểu tượng mà anh ngưỡng mộ - Prince và Bowie - đã thách thức hình ảnh quy chuẩn về đàn ông và khác xa. "Tôi nghĩ ai cũng có quyền làm đẹp chỉ đơn giản là để bản thân cảm thấy hạnh phúc hơn mà thôi.”
Michéll Miodek, 35 tuổi, đến từ Thụy Điển, đã trải qua phẫu thuật hàm để đối phó với sự tự ti nghiêm trọng về ngoại hình đã ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của anh suốt cuộc đời. Anh nhớ mình từng bị chế giễu trên phố và cảm thấy lo lắng khi nói chuyện với mọi người trong xe ô tô vì họ có thể nhìn thấy góc nghiêng của anh.
Anh chọn thủ thuật này sau khi vô tình lướt qua một quảng cáo trên Instagram cho phòng khám của Alfaro. Anh kể, dù vẫn đang niềng răng khi đi hẹn hò buổi đầu tiên sau ca phẫu thuật nhưng anh đã đủ tự tin để giải thích những gì mình đã trải qua. Họ đã tìm thấy sự đồng điệu; hiện họ đã kết hôn và đang chuẩn bị chào đón đứa con đầu lòng.
Michéll là một ngoại lệ khi không biết đến thuật ngữ “looksmaxing”. Hầu hết những người đàn ông trong bài viết đều ít nhiều bị hút vào vòng xoáy của các cộng đồng mạng đầy rẫy tư tưởng bài xích phụ nữ. Từ trước đến nay, phụ nữ luôn là đối tượng chính của ngành thẩm mỹ, họ liên tục bị bủa vây bởi áp lực vô hình dẫn đến chứng mặc cảm ngoại hình và tự căm ghét bản thân. Thế nhưng, điều đáng lo ngại hiện nay là ngày càng có nhiều nam giới lại đi tìm sự an ủi trong những hội nhóm độc hại - nơi hoàn toàn thiếu đi sự thấu hiểu dành cho chính phái nữ, những người mà họ luôn khao khát thu hút.
Bản thân Ali, sau nhiều năm ngụp lặn trong thế giới đó, cũng có những tư duy lập lờ về giới tính. Khi được hỏi liệu trải nghiệm đau đớn này có giúp anh thấu hiểu hơn áp lực mà phụ nữ phải gánh chịu bấy lâu nay hay không, Ali chỉ đáp: "Tôi hiểu những khó khăn đó. Tôi thấy rất đồng cảm với những ai... có ngoại hình kém may mắn."
Trở lại đời thực
Một vài tuần sau, Ali ở lại nhà mẹ đẻ của anh. Vết thương đang lành, anh cảm thấy tự tin và thoải mái hơn hẳn với diện mạo mới. Ali diện một chiếc áo hoodie xám và ngượng ngùng xin lỗi vì chưa kịp cạo râu do vùng cằm mới can thiệp dao kéo vẫn còn quá nhạy cảm để chịu đựng lưỡi dao cạo. Dù khuôn mặt vẫn hơi sưng nhẹ nhưng sự thay đổi là không thể phủ nhận: đường viền ở một phần ba dưới khuôn mặt đã rõ nét và góc cạnh hơn trước.
Khi được hỏi có hài lòng với kết quả này không, anh vừa xoa xoa những sợi râu lởm chởm vừa bộc bạch: “Chà, đáng lẽ nó có thể đẩy đi xa hơn nữa, bác sĩ của tôi có xu hướng hơi bảo thủ”.
Thế nhưng, Ali khẳng định anh sẽ không bao giờ quay lại phòng mổ một lần nào nữa, ngay cả khi điều đó hứa hẹn một kết quả mỹ mãn hơn. Anh thừa nhận mình đã đánh giá thấp những tổn thương tâm lý mà ca phẫu thuật mang lại. Đó là một chuỗi tuần lễ kiệt quệ và đầy thử thách.
Khi được hỏi liệu các diễn đàn trực tuyến có phải chịu trách nhiệm khi biến các cuộc đại phẫu xâm lấn thành một chủ đề quá đỗi bình thường hay không. Ali gật đầu đồng ý: “Mọi người bàn tán về dao kéo quá dễ dãi. Họ cứ nói kiểu: ‘Cứ làm đi, rồi ông sẽ đẹp lên thôi’.”.
Anh nhận ra cách tiếp cận hời hợt đó thực chất chỉ là tấm màn che đậy những bất ổn tâm lý sâu kín bên trong. Gần đây, một chàng trai trẻ nhắn tin cho Ali để hỏi kinh nghiệm phẫu thuật. Cậu ấy lo lắng về chi phí nhưng thú nhận mình đang trầm cảm nặng đến mức nếu không được ‘đổi mặt’ sớm, cậu ấy sẽ tự tử.
“Tôi sẽ phải nói gì với một người như thế đây?”, Ali chua chát.
Dù vậy, những tín hiệu lạc quan đã bắt đầu trở lại với cuộc sống của Ali. Sức khỏe tâm thần của anh cải thiện rõ rệt theo thời gian. Anh nhận thấy mọi người xung quanh bắt đầu đối xử với mình tử tế hơn, thậm chí nhận được cả những lời khen từ người lạ - điều chưa từng xảy ra trong quá khứ. Cảm giác được chú ý cũng rõ ràng hơn. Gần đây, một phụ nữ lớn tuổi cứ nhìn chằm chằm vào anh trong phòng tập gym khiến anh thấy hơi sượng sùng. “Tôi cảm thấy mình đang bị tình dục hóa, theo một nghĩa nào đó”.
Ảnh: GQ
Quan trọng nhất, Ali đang dần ngắt kết nối với thế giới ảo của looksmaxing. “Tôi thực sự không nuốt nổi một nửa những thứ trên diễn đàn đó nữa” anh nói “Tôi có nghe một bài podcast, người dẫn chương trình đưa ra một ẩn dụ rất hay: Trong những hội nhóm kiểu này, bạn phải hành xử như một tên trộm - lẻn vào lấy cắp những thông tin thực sự hữu ích, rồi lập tức rời đi để không bị nhiễm độc. Bạn phải rút sạch giá trị của nó rồi biến mất”.
Hiện tại, anh đang ấp ủ kế hoạch mở một dịch vụ tư vấn để giúp đỡ những người đàn ông khác cải thiện ngoại hình bằng chính những kiến thức xương máu mình tích lũy được.
Giờ đây, Ali đồng hành cùng một chuyên gia định hướng cuộc sống và một huấn luyện viên hẹn hò. Khi anh cho người hướng dẫn hẹn hò xem lại những bức ảnh hồ sơ cũ trước khi phẫu thuật, người này khẳng định ngoại hình cũ của anh hoàn toàn bình thường, không có một lỗi nào cả. Điều đó mang lại cho Ali sự an ủi, nhưng cũng để lại một dấu hỏi lớn: Vậy điều gì thực sự đã khiến anh thất bại trên các ứng dụng hẹn hò trước đây?
Ali đang mong chờ được quay lại với nhịp sống thực tế ngoài đời.
“Tôi đang cố gắng xây dựng lại các sở thích cá nhân vì bản thân đã dành quá nhiều thời gian trước màn hình máy tính. Tôi đang nỗ lực tái tạo lại chính mình”. Anh hào hứng kể về lớp học kịch nghệ mà mình tham gia trước khi lên bàn mổ “Ở đó, chúng tôi học cách kết nối cảm xúc với từng chuyển động cơ thể. Chẳng hạn, nếu bạn muốn thể hiện quyền lực, bạn phải đi đứng và nói năng theo một cách riêng. Chúng tôi cũng khám phá các nguyên tố... đất, nước, lửa. Và cả sự vị tha nữa”.
Ali đang nóng lòng được trở lại lớp học đó. Khép lại câu chuyện, người kỹ sư trẻ từng ám ảnh đến từng milimet xương trên khuôn mặt nay khẽ mỉm cười:
“Tôi nghĩ mình đã làm tất cả những gì có thể cho phần diện mạo rồi. Giờ đây, điều quan trọng duy nhất là tính cách của tôi thôi”.
Nguồn: GQ
