Cục Hàng không Việt Nam đề xuất giảm giá một số dịch vụ hàng không nội địa và cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu trong bối cảnh giá Jet A-1 tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông.
Theo văn bản gửi Bộ Xây dựng ngày 20-4, Cục Hàng không kiến nghị giảm 15% giá dịch vụ điều hành bay đi, đến và giảm 20% giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh máy bay đối với các chuyến bay nội địa đến hết ngày 30-6-2026.
Cơ quan này cho biết đề xuất được xây dựng trên cơ sở các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng không đang được giảm 50% phí nhượng quyền khai thác cảng hàng không, sân bay từ ngày 1-7-2025 đến hết năm 2026.
Trong năm nay, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) dự kiến được giảm khoảng 69 tỉ đồng phí nhượng quyền khai thác; Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) giảm khoảng 132 tỉ đồng; Công ty Cổ phần Cảng hàng không Mặt trời (SAC) và sân bay Vân Đồn (VDO) giảm khoảng 8 tỉ đồng.
Nếu áp dụng giảm giá dịch vụ trong ba tháng, doanh thu của VATM ước giảm khoảng 30 tỉ đồng, tương đương 44% số phí được giảm; ACV giảm 45,6 tỉ đồng, tương đương 34%; SAC và VDO giảm khoảng 2,7 tỉ đồng.
Theo số liệu của ACV, giai đoạn 2023-2025, tỉ lệ chi phí trên doanh thu trong khai thác hạ tầng hàng không trung bình khoảng 52%, chênh lệch thu - chi nộp ngân sách khoảng 1.353 tỉ đồng mỗi năm. Vì vậy, Cục Hàng không đánh giá việc giảm giá dịch vụ không ảnh hưởng đáng kể tới cân đối tài chính.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp có quan điểm khác nhau. VATM đề nghị chưa giảm giá dịch vụ điều hành bay ngay thời điểm này vì tháng 4-5 là mùa thấp điểm, chưa phản ánh đầy đủ tác động của giá nhiên liệu.
SAC, đơn vị khai thác sân bay Phú Quốc, đề xuất giảm 10% giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh trong ba tháng từ 15-4 đến 15-7-2026, thấp hơn mức 20% mà Cục Hàng không đưa ra.
Trong khi đó, Vietnam Airlines và Vietravel Airlines kiến nghị giảm tới 50% giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh và điều hành bay đối với các chuyến nội địa. Vietravel Airlines còn đề xuất giảm thêm 30% cho chuyến bay quốc tế.
Bên cạnh giảm phí dịch vụ, Cục Hàng không cũng đề xuất Chính phủ cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa.
Theo cơ quan này, giá Jet A-1 tại châu Á đã tăng hơn 100% chỉ trong hai tuần sau khi xung đột tại Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2. Giá nhiên liệu ngày 27-3 là 208,79 USD/thùng, ngày 3-4 tăng lên 228,21 USD/thùng và đến 10-4 vẫn ở mức 217,34 USD/thùng.
Cục Hàng không cho rằng giá nhiên liệu hiện ở "vùng đỉnh" và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi nhiên liệu chiếm 35-40% chi phí mỗi chuyến bay.
Theo đề xuất, phụ thu nhiên liệu sẽ được áp dụng khi giá Jet A-1 từ 100 USD/thùng trở lên, với các bậc tăng 10 USD/thùng. Mức phụ thu được tính trên cơ sở chia sẻ 50% chi phí tăng thêm giữa doanh nghiệp và hành khách.
Cục Hàng không lấy mức giá cơ sở 90 USD/thùng, là mức bình quân hai năm gần đây và được xem là ngưỡng các hãng có thể cân đối hoạt động. Thời gian áp dụng phụ thu dự kiến trong ba tháng.
Ví dụ, với chặng Hà Nội - TP HCM, mức phụ thu đề xuất là 311.000 đồng mỗi chặng khi giá nhiên liệu ở mức cao. Cục Hàng không cho rằng mức này thấp hơn nhiều so với thông lệ quốc tế. Tại Nhật Bản, với chặng bay khoảng hai giờ tương tự tuyến Nhật Bản - Hàn Quốc, chênh lệch phụ thu giữa mức giá nhiên liệu 90 USD và 180 USD/thùng là khoảng 40 USD, tương đương 1,1 triệu đồng.
Theo báo cáo của các hãng bay, Vietnam Airlines ước chi phí phát sinh do giá nhiên liệu trong năm nay tăng thêm từ 11.000 đến 27.000 tỉ đồng. Các chính sách miễn thuế hiện hành mới giúp hãng giảm khoảng 105 tỉ đồng.
Vietjet cho biết riêng tháng 4, chi phí tăng thêm do nhiên liệu ở mức khoảng 24 triệu USD. Các chính sách miễn thuế chỉ giúp giảm khoảng 4 triệu USD, tương đương 16% phần chi phí tăng thêm.
Cục Hàng không đánh giá phương án phụ thu nhiên liệu có ưu điểm là linh hoạt, áp dụng nhanh và dễ điều chỉnh theo biến động thị trường, thay vì tăng giá trần vé máy bay vốn cần thời gian sửa đổi và có thể tạo tác động dài hạn tới CPI.
Cơ quan này cho biết phụ thu nhiên liệu chưa bao gồm VAT. Tuy nhiên, tác động tới CPI được đánh giá là không lớn do vận tải hàng không chiếm tỉ trọng nhỏ trong rổ hàng hóa tính chỉ số giá tiêu dùng và phụ thu chỉ áp dụng ngắn hạn.
