Nửa đầu năm 2026 khép lại với một bức tranh đầy ấn tượng của thị trường chứng khoán toàn cầu. Bất chấp những bất ổn địa chính trị, căng thẳng thương mại và triển vọng Fed hạ lãi suất mờ mịt, giá trị vốn hóa thị trường chứng khoán toàn cầu vẫn tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Động lực quan trọng nhất là làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), kéo theo sự bùng nổ của ngành bán dẫn và toàn bộ chuỗi cung ứng hạ tầng số.
Theo thống kê của S&P Global Market Intelligence, tổng vốn hóa của nhiều thị trường chứng khoán lớn đã tăng hàng nghìn tỷ USD chỉ trong 6 tháng đầu năm. Mỹ tiếp tục duy trì vị thế là thị trường lớn nhất thế giới, trong khi Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản và một số thị trường châu Âu ghi nhận mức tăng trưởng vốn hóa rất mạnh nhờ sự bứt phá của nhóm doanh nghiệp công nghệ và sản xuất chip.
Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán Việt Nam không quá nổi bật nhưng vẫn tăng trưởng khá tích cực trong nửa đầu năm nhờ một số đầu tàu vốn hóa lớn. Tuy nhiên, quy mô thị trường nhìn chung vẫn còn khá khiêm tốn nếu đặt cạnh các thị trường hàng đầu. Điểm tích cực là Việt Nam đang dần bắt nhịp với chuỗi giá trị AI và bán dẫn toàn cầu.
Việc nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế mở rộng đầu tư vào lĩnh vực thiết kế chip, đóng gói bán dẫn và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam đang mở ra kỳ vọng mới cho thị trường vốn. Dù chưa có nhiều doanh nghiệp niêm yết trực tiếp sản xuất chip, nhưng các doanh nghiệp công nghệ thông tin, hạ tầng số, khu công nghiệp và logistics được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.
Những ngôi sao mới vụt sáng
Không còn dừng lại ở câu chuyện của một vài doanh nghiệp dẫn đầu như Nvidia hay TSMC trong các năm trước, năm 2026 chứng kiến sự lan tỏa của dòng tiền sang toàn bộ hệ sinh thái AI. Từ các nhà sản xuất chip nhớ, chip xử lý, thiết bị bán dẫn, vật liệu điện tử cho tới doanh nghiệp hạ tầng trung tâm dữ liệu đều trở thành tâm điểm thu hút vốn.
Nhiều chỉ số chứng khoán có tỷ trọng doanh nghiệp bán dẫn lớn đã liên tục thiết lập các mức cao lịch sử. Chỉ số Philadelphia Semiconductor Index (SOX) gần như tăng gấp đôi trong nửa đầu năm, phản ánh kỳ vọng rất lớn của nhà đầu tư đối với chu kỳ tăng trưởng mới của ngành chip.
Làn sóng này xuất phát từ cuộc chạy đua đầu tư AI chưa từng có giữa các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Microsoft, Meta, Amazon, Alphabet cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ khác tiếp tục chi hàng trăm tỷ USD để mở rộng các trung tâm dữ liệu AI. Nhu cầu khổng lồ về GPU, chip nhớ HBM, chip xử lý AI và hệ thống lưu trữ đã tạo ra một "siêu chu kỳ" mới cho ngành bán dẫn.
Theo Deloitte, doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt khoảng 975 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước và tiến gần mốc 1.000 tỷ USD lần đầu tiên trong lịch sử. Đáng chú ý, riêng các dòng chip phục vụ AI dự kiến chiếm khoảng một nửa doanh thu toàn ngành dù chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ về sản lượng.
Sự bùng nổ của ngành chip cũng nhanh chóng phản ánh lên thị giá cổ phiếu. Hàng loạt doanh nghiệp bán dẫn ghi nhận mức tăng vài trăm phần trăm chỉ sau 6 tháng. Micron, SK Hynix, Samsung Electronics, Sandisk, Western Digital, AMD hay Intel đều nằm trong nhóm cổ phiếu dẫn dắt thị trường. Nhiều doanh nghiệp vốn chỉ đóng vai trò vệ tinh trong chuỗi cung ứng AI cũng bất ngờ trở thành những ngôi sao mới trên sàn chứng khoán.
Đáng chú ý, sự dịch chuyển của dòng tiền năm nay cũng cho thấy nhà đầu tư đang ưu tiên những doanh nghiệp trực tiếp hưởng lợi từ hạ tầng AI hơn là các công ty phát triển phần mềm AI. Nhiều cổ phiếu phần mềm lớn có diễn biến kém tích cực trong khi nhóm sản xuất chip và linh kiện điện tử lại tăng mạnh, phản ánh niềm tin rằng giai đoạn hiện nay là cuộc đua xây dựng nền móng hạ tầng AI trước khi bước sang giai đoạn khai thác thương mại quy mô lớn.
Không chỉ Mỹ, các thị trường châu Á cũng nổi lên là những điểm sáng. Hàn Quốc và Đài Loan hưởng lợi trực tiếp từ vai trò trung tâm sản xuất chip của thế giới. Nhật Bản cũng chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của nhóm doanh nghiệp thiết bị bán dẫn và vật liệu công nghệ. Điều này giúp vốn hóa của các thị trường này gia tăng nhanh chóng, đóng góp đáng kể vào mức tăng vốn hóa chung của thị trường chứng khoán toàn cầu.
Mặt khác, phía sau bức tranh tăng trưởng mạnh mẽ vẫn tồn tại không ít rủi ro. Định giá của nhiều cổ phiếu AI đã lên mức rất cao sau giai đoạn tăng nóng. Thị trường cũng ngày càng phụ thuộc vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp công nghệ có vốn hóa khổng lồ. Chỉ riêng 10 cổ phiếu đã đóng góp gần như toàn bộ mức tăng của Nasdaq 100 trong nửa đầu năm 2026, cho thấy sự tập trung rất lớn của dòng tiền.
Điều đó đồng nghĩa với việc bất kỳ sự chậm lại nào trong đầu tư AI, kết quả kinh doanh không như kỳ vọng hoặc thay đổi về chính sách tiền tệ đều có thể tạo ra những nhịp điều chỉnh đáng kể. Một số chuyên gia quốc tế cũng cảnh báo sau giai đoạn tăng quá nhanh, nhóm cổ phiếu bán dẫn có thể xuất hiện các đợt chốt lời mạnh trong ngắn hạn.
Dù vậy, xét trong dài hạn, AI vẫn được xem là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của kinh tế toàn cầu trong thập niên tới. Cuộc đua xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo mới chỉ ở giai đoạn đầu, đồng nghĩa chu kỳ đầu tư vào bán dẫn, trung tâm dữ liệu và điện toán hiệu năng cao vẫn còn nhiều dư địa phát triển.
Điều này không chỉ tiếp tục tạo động lực cho giá trị vốn hóa của các thị trường chứng khoán lớn mà còn mở ra cơ hội cho các thị trường mới nổi như Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
