VN-Index giảm hơn 34 điểm trong phiên cuối tuần, tuột khỏi mốc 1.800 điểm trong một phiên giao dịch mà áp lực bán nhanh chóng lan rộng trên toàn thị trường. Việc 28/30 cổ phiếu VN30 cùng giảm khiến áp lực lên VN-Index gia tăng đáng kể.
Đáng chú ý, đà giảm diễn ra trên diện rộng nhưng thanh khoản HoSE chỉ đạt khoảng 15.000 tỷ đồng, cho thấy lực cầu chưa đủ mạnh để hấp thụ lượng cung gia tăng.
Đáng chú ý, phiên giảm mạnh diễn ra ngay trước thời điểm việc nâng hạng thị trường Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell có hiệu lực từ ngày 21/9.
Đây vốn được xem là một trong những chất xúc tác lớn nhất của thị trường trong tháng 9, nhưng kỳ vọng về sự kiện này cũng đã được phản ánh đáng kể vào diễn biến chỉ số và dòng tiền trước đó. Khi VN-Index tiến sát vùng đỉnh ngay trước thời điểm nâng hạng, áp lực chốt lời có thể gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh thanh khoản và sức mua đang chịu sức ép từ mặt bằng lãi suất.
Đặc biệt, nhịp rung lắc mạnh diễn ra khi tâm lý né tránh rủi ro gia tăng trên thị trường quốc tế. Chứng khoán châu Á đồng loạt giảm mạnh trong phiên 11/9, với MSCI châu Á - Thái Bình Dương mất khoảng 1,3%, KOSPI của Hàn Quốc giảm 1,8% và Nikkei 225 của Nhật Bản giảm gần 1,9%. Nhóm công nghệ và bán dẫn chịu áp lực đáng kể khi nhà đầu tư thận trọng trước những rủi ro vĩ mô.
Một trong những nguyên nhân khiến tâm lý toàn cầu trở nên thận trọng là đà tăng mạnh của giá dầu. Dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng, có thời điểm tiến sát 110 USD/thùng và tăng gần 13% trong tuần. Căng thẳng tại Trung Đông làm gia tăng lo ngại về hoạt động vận tải cũng như nguồn cung năng lượng, qua đó đẩy giá dầu lên cao.
Giá dầu tăng không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và vận tải mà còn làm dấy lên lo ngại về lạm phát, từ đó ảnh hưởng đến kỳ vọng chính sách tiền tệ. Tại Mỹ, thị trường hiện định giá khoảng 70% khả năng Fed tăng lãi suất vào tuần tới. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng tiến gần 5%, qua đó làm gia tăng sức ép lên các tài sản rủi ro và những nhóm cổ phiếu có định giá cao.
Khi chi phí vốn toàn cầu có dấu hiệu chịu sức ép, câu chuyện dòng tiền trong nước càng trở nên đáng chú ý. SGI Capital cho rằng dòng tiền mới vào chứng khoán đang đứng trước nhiều thách thức khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng đã phổ biến ở vùng 8-9%/năm. Trong khi đó, chi phí huy động của các công ty chứng khoán để phục vụ cho vay margin cũng tăng lên khi phải cạnh tranh với các kênh đầu tư và tín dụng khác.
SGI Capital cho rằng các tháng tới sẽ là giai đoạn thử thách đối với chứng khoán Việt Nam khi áp lực lãi suất, lạm phát toàn cầu, rủi ro thuế quan và nhu cầu thanh khoản cuối năm cùng xuất hiện. Trong các giai đoạn căng thẳng thanh khoản, thị trường thường có những nhịp bán đồng loạt khiến cổ phiếu tốt và xấu cùng giảm để hạ đòn bẩy trước khi bước vào giai đoạn phục hồi và phân hóa.
Với bối cảnh hiện tại, SGI Capital cảnh báo nguy cơ hình thành một vòng xoáy hạ đòn bẩy trên diện rộng nếu áp lực thanh khoản gia tăng. Ngược lại, những nhịp điều chỉnh mạnh cũng có thể mở ra cơ hội với các doanh nghiệp có chất lượng tốt khi định giá trở nên hấp dẫn hơn. Theo nhóm phân tích, nhà đầu tư cần duy trì sự kiên nhẫn và chuẩn bị sẵn sức mua thay vì kỳ vọng lợi nhuận cao trong mọi giai đoạn của thị trường.
