Chiều 9/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, dự kiến Kế hoạch 5 năm 2026-2030.
Đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2021-2025
Đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 kéo dài và kinh tế thế giới nhiều biến động, nhưng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, nổi bật; đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2021-2025, trong đó năm 2024, 2025 hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu.
Năm 2025, quy mô GDP đạt 514,4 tỷ USD, gấp 1,48 lần năm 2020; GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020; an sinh xã hội được đảm bảo.
Về dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026-2030, Chính phủ phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân 5 năm 2026-2030 từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng (Ảnh: Media Quốc hội).
GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 8.500 USD, gấp 1,7 lần năm 2025; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân, để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển.
Nêu 11 nhiệm vụ trọng tâm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá tăng trưởng, chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm".
Chuyển đổi mô hình tăng trưởng; đẩy mạnh cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực; phát triển các khu vực doanh nghiệp, các mô hình kinh tế mới.
Thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, chống khủng hoảng kinh tế; khơi thông và đa dạng hoá các chuỗi cung ứng, kênh dẫn vốn; tập trung phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; hiện đại hoá nền giáo dục quốc dân, nâng cao chất lượng đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài.
Quang cảnh phiên họp chiều 9/4 (Ảnh: Media Quốc hội).
Đặc biệt, Chính phủ xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy đô thị hoá và phát triển đô thị, liên kết vùng.
Chính phủ tập trung đầu tư các tuyến đường bộ cao tốc theo quy hoạch, các cảng biển cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế, các cảng hàng không lớn, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt đô thị. Dự kiến, đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc.
Phát triển hạ tầng năng lượng đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao gắn với đảm bảo an ninh năng lượng; ưu tiên đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng số; phát triển đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu lớn, trung tâm dữ liệu lớn; quyết liệt xử lý các dự án tồn đọng.
Cùng với đó là các nhiệm vụ như quản lý phát triển xã hội bền vững; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống nhân dân; quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh.
Chính phủ thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động; đổi mới quản trị thực thi, xác định tăng trưởng "2 con số" là nhiệm vụ chính trị trọng tâm.
Riêng năm 2026, Chính phủ tập trung nhấn mạnh vào công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật; cắt giảm tối thiểu 50% chi phí, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so với năm 2024; tháo gỡ các dự án tồn đọng; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực…
Hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược
Thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi lưu ý, khó khăn, thách thức trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 là rất lớn, gay gắt hơn giai đoạn trước, đòi hỏi xây dựng và triển khai kế hoạch 5 năm phải đặt trong bối cảnh mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.
Nhấn mạnh thêm một số nội dung, Uỷ ban đề nghị việc hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, không chỉ dừng ở sửa đổi văn bản mà cần nâng cao chất lượng, tính đồng bộ và hiệu lực thực thi của hệ thống pháp luật.
Trong khi đó, việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật, Uỷ ban đề nghị làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh "giật cục".
Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi (Ảnh: Media Quốc hội).
Việc xác lập mô hình tăng trưởng mới cần được cụ thể hóa bằng lộ trình rõ ràng, có trọng tâm, tránh dàn trải.
Về vấn đề năng lượng, Uỷ ban đề nghị cần giải pháp căn cơ trong đó ưu tiên phát triển hạ tầng năng lượng, rà soát quy hoạch, đẩy nhanh dự án trọng điểm; đồng thời hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, cơ chế giá linh hoạt, minh bạch để thu hút đầu tư và kiểm soát chi phí.
Trong dài hạn, đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng tự chủ, gắn với kinh tế xanh, tuần hoàn; phát triển năng lượng tái tạo theo hướng bền vững, tránh phát triển nóng, thiếu đồng bộ.
Đối với hạ tầng, Uỷ ban cho rằng đây là điểm nghẽn lớn cần ưu tiên tháo gỡ, tập trung vào các dự án chiến lược, có sức lan tỏa. Đầu tư công phải giữ vai trò dẫn dắt, cơ cấu lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả.
Đồng thời, Chính phủ cần xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư, chiến lược huy động và phân bổ nguồn lực. Đẩy mạnh huy động khu vực tư nhân qua phương thức hợp tác công tư (PPP) minh bạch, chia sẻ rủi ro hợp lý; tăng cường liên kết vùng, phát huy các cực tăng trưởng và tổ chức lại không gian phát triển.
Ủy ban nhấn mạnh nâng cao năng lực điều hành và tổ chức thực thi là khâu then chốt, quyết định hiệu quả chính sách. Thực tiễn cho thấy nhiều hạn chế không nằm ở thiếu cơ chế mà ở khâu điều hành, triển khai thực hiện.
Do đó, "cần làm rõ cơ chế phân công, phối hợp, kiểm tra, giám sát; tăng cường kỷ luật, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, có cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm, bảo đảm thực thi minh bạch, hiệu quả, đúng mục tiêu".
