Cây đa cổ thụ nằm ở ngã ba đường hẻm thuộc phường Tân Sơn, TPHCM. Ảnh: Hà Nguyễn
Cây đa thân mục rỗng vẫn vươn cao
Nằm ở ngã ba một con hẻm lớn thuộc phường Tân Sơn (TPHCM), gốc đa cổ thụ khổng lồ thu hút sự tò mò của người qua lại. Gốc cây có kích thước rất lớn, phải khoảng 10 người ôm mới xuể, nhiều phần đã mục rỗng bên trong.
Phần rễ to, chằng chịt, đan xen nhau, trồi lên khỏi mặt đất tạo thành những hang hốc với hình thù kỳ lạ. Thân cây phần lớn đã mục, chỉ còn một nhánh lớn vươn cao nhưng vẫn đủ che mát một góc đường.
Từ phần thân mục rỗng của cây đa, một cây bồ đề lớn vươn lên, cành lá xanh tốt. Nếu không quan sát kỹ, khó nhận ra hai loài cây khác nhau cùng sinh trưởng trên một gốc, cùng vươn cao và tỏa bóng mát.
Dưới tán cây rợp bóng là một ngôi miếu nhỏ lợp mái tôn giản dị. Trên cổng miếu treo tấm bảng ghi: “Cây đa có từ năm 1555. Trùng tu miếu ngày 28 tháng 2 năm Tân Mão (2011)”.
Dù đã gần như mục, rỗng thân, cây vẫn phát triển, tỏa bóng mát. Ảnh: Hà Nguyễn
Theo thông tin trên bảng, đến nay, cây đa đã 471 năm tuổi. Ông Bành Anh Tuấn (67 tuổi), Bí Thư chi bộ, Trưởng khu phố 21, phường Tân Sơn khẳng định, từ ngày còn nhỏ, ông đã thấy cây đa khổng lồ.
Ông kể: “Ngày trước, khu đất quanh cây còn rộng, chưa có nhà cửa nên thân, cành, tán không bị thu hẹp như bây giờ.
Khi ấy, tán cây phủ bóng mát cả một vùng. Thuở nhỏ, chúng tôi thường ra gốc cây chơi. Mùa trái chín, quả rụng kín gốc, chim chóc cũng kéo về đậu trên cành, ăn quả rất đông”.
Dưới tán cây có miếu nhỏ với cổng vào ghi dòng chữ: Cây đa có từ năm 1555. Ảnh: Hà Nguyễn
Ngôi miếu nhỏ dưới gốc cây
Dù trên tấm bảng ở miếu ghi cây đa có tuổi đời hàng trăm năm, ông Tuấn cho biết không thể xác định thông tin chính xác cây có từ năm 1555. Theo ông, dòng chữ trên tấm bảng treo ở cổng miếu chỉ mang tính ước đoán.
Ông cho hay, các thế hệ trước trong họ tộc truyền lại rằng cây đa có từ khoảng năm 1555. Thông tin này sau đó được con cháu tiếp nối và lưu truyền qua nhiều đời.
Ông Tuấn cho biết không có thông tin, tài liệu chứng minh cây đa có từ năm 1555. Ảnh: Hà Nguyễn
Cũng theo ông Tuấn, trước giải phóng, khu vực xung quanh cây đa thưa người ở. Sau đó có thầy đồ tên thường gọi là ông Chín Thầy đến dựng chòi lá, mở lớp dạy chữ miễn phí cho người dân.
Cũng từ đó, dưới gốc cây hình thành ngôi miếu nhỏ làm nơi sinh hoạt tâm linh cho nhiều người dân địa phương. Ban đầu miếu rất đơn giản, chỉ có cột cây, mái lá che am thờ mẹ ngũ hành. Các thế hệ sau tiếp nối, trùng tu và dựng thêm ban thờ Phật, chiến sĩ…
Hiện nay, gốc đa cổ thụ và miếu nhỏ bên dưới vẫn được họ tộc ông Tuấn chăm sóc, quản lý. Vào các ngày 20/4, 16/11 âm lịch, tại miếu tổ chức cúng kỳ yên, thu hút nhiều người dân đến thắp hương, cầu sức khỏe, bình an.
Hiện nay gốc cây đa khổng lồ và miếu nhỏ vẫn thu hút nhiều người dân đến tham quan, hương khói cầu bình an, sức khỏe. Ảnh: Hà Nguyễn
Dù không còn xanh tốt, cao lớn như trước, cây vẫn được người dân địa phương tin tưởng linh thiêng, không ai dám mạo phạm.
Ông Tuấn chia sẻ: “Trước đây, cây lớn, cành lá vươn xa, rủ xuống cũng không ai dám leo trèo, chặt bỏ. Những cành cây sâu bệnh, người dân cũng chỉ chờ cho khô, mục, rơi xuống mới dám xử lý.
Ngày nay vẫn vậy, chỉ khi cành cây gãy, buộc phải xử lý chúng tôi mới dám nhờ cơ quan chức năng đem xe chuyên dụng đến cưa hạ để đảm bảo an toàn”.
