Dù chủ xe đã đỗ ở nơi không có biển cấm và để lại số điện thoại, nhưng do bức xúc nhất thời, chủ nhà đã có hành vi phá hoại tài sản, gây thiệt hại - được giám định lên tới 116 triệu đồng. Sự việc không chỉ dừng lại ở cách hành xử thiếu kiềm chế mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh về những nhầm lẫn tai hại liên quan đến quyền sở hữu không gian công cộng.
Từ sự cố đáng tiếc trên, có thể thấy một thực trạng phổ biến trong đời sống đô thị hiện nay: tư duy "đất trước nhà là sở hữu riêng". Một bộ phận không nhỏ người dân mặc định rằng họ có toàn quyền quyết định đối với phần vỉa hè, lòng đường ngay trước mặt tiền nhà mình.
Tuy nhiên, chiếu theo các quy định hiện hành như Luật Đất đai 2024, Luật Đường bộ 2024 và Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ 2024, quyền sử dụng đất của cá nhân và hộ gia đình chỉ giới hạn trong ranh giới được ghi trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Phần vỉa hè và lòng đường là tài sản công do Nhà nước quản lý, phục vụ mục đích giao thông và hạ tầng chung của toàn xã hội.
Chủ nhà có quyền ưu tiên tiếp cận lối ra vào, nhưng tuyệt đối không được độc quyền chiếm dụng lòng đường, vỉa hè làm nơi đỗ xe riêng hoặc ngăn cấm người khác dừng đỗ nếu khu vực đó không có biển cấm của cơ quan chức năng. Những hành vi tự ý đặt vật cản như thùng xốp, chậu cây hay biển cấm tự chế để "xí chỗ" thực chất là hành vi lấn chiếm và sử dụng trái phép không gian công cộng.
Ở chiều ngược lại, xét dưới góc độ pháp lý, tài xế hoàn toàn có quyền dừng đỗ phương tiện tại những đoạn đường không có biển cấm dừng, cấm đỗ. Trong vụ việc chiếc Mercedes nêu trên, chủ xe đã tuân thủ đúng quy định pháp luật khi đỗ tại nơi không có biển cấm, vào thời điểm đêm khuya khi nhà dân đã đóng cửa, tắt đèn. Đáng ghi nhận, tài xế còn để lại số điện thoại liên lạc - một hành động thể hiện văn hóa đỗ xe văn minh, nhằm giảm thiểu sự phiền hà cho cư dân.
Dẫu vậy, để bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích cá nhân và cộng đồng, người điều khiển phương tiện cũng cần lưu ý tuân thủ điều 18 Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ 2024. Tài xế cần tránh các vị trí nhạy cảm như che khuất biển báo, nơi đường quá hẹp và đặc biệt hạn chế đỗ trực diện chắn hoàn toàn lối ra vào của nhà dân. Sự tinh tế trong việc chọn vị trí đỗ xe chính là thước đo cho văn hóa giao thông đô thị.
Điều đáng tiếc nhất trong vụ việc này là sự chuyển biến từ một mâu thuẫn dân sự nhỏ thành một vụ án hình sự nghiêm trọng. Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm mọi hành vi cá nhân tự ý xâm phạm tài sản của người khác để giải tỏa bức xúc. Những hành động như bẻ gương, làm biến dạng xe, phá hỏng màu sơn hay đập kính xe đều có dấu hiệu cấu thành "Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản" theo quy định tại điều 178 Bộ Luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Với mức thiệt hại được nêu ở trên, hành vi của những người liên quan trong gia đình vị giảng viên đã vượt xa phạm vi xử phạt hành chính. Theo quy định, việc gây thiệt hại tài sản trên 50 triệu đồng đã đủ yếu tố đưa vụ án vào khung hình phạt có mức án tù từ 2 đến 7 năm.
Đây thực sự là cái giá quá đắt cho một phút thiếu kiềm chế. Từ vị thế là người bị làm phiền, chủ nhà đã tự biến mình thành đối tượng bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Danh dự, sự nghiệp và tương lai của những người trí thức bỗng chốc đứng trước nguy cơ tan vỡ chỉ vì không làm chủ được hành vi.
Trong bối cảnh đô thị hiện đại "đất chật người đông", việc va chạm về chỗ đỗ xe là điều khó tránh khỏi. Khi đối mặt với tình huống bị xe chắn cửa, thay vì sử dụng hành vi bạo lực, chủ nhà cần giữ bình tĩnh và thực hiện các bước đi đúng luật pháp. Giải pháp tối ưu là liên hệ qua số điện thoại mà chủ xe để lại; một cuộc gọi thiện chí thường có thể giải quyết êm thấm hầu hết các mâu thuẫn.
Trường hợp không có thông tin liên lạc hoặc chủ xe bất hợp tác, người dân nên ghi hình, chụp ảnh hiện trường làm bằng chứng, sau đó liên hệ với công an địa phương hoặc lực lượng thanh tra giao thông để xử lý theo quy định.
Sự kiềm chế và hiểu biết pháp luật chính là tấm khiên bảo vệ bản thân tốt nhất. Mọi hành động tự phát, coi thường pháp luật đều có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Vụ việc này là bài học cảnh tỉnh sâu sắc cho tất cả mọi người về việc giữ gìn tâm thế bình tĩnh, thượng tôn pháp luật và tôn trọng quyền sở hữu tài sản của người khác, ngay cả trong những tình huống dễ gây ức chế nhất.
