Bảo đảm điện cho tăng trưởng hai con số

Ngày 5-5, tại hội thảo "Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP HCM", Báo Người Lao Động phối hợp với Tổng Công ty Điện lực TP HCM (EVNHCMC) tổ chức, các ý kiến đều cho rằng điện năng là điều kiện tiên quyết cho phát triển, đặc biệt khi Việt Nam đang chuyển dịch sang nền kinh tế công nghệ cao.

Yêu cầu cấp bách

PGS-TS Lê Quốc Cường, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP HCM (SHTP), nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu điện năng không chỉ là công suất lớn mà còn là chất lượng và độ ổn định cao, nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và "xanh hóa" nền kinh tế.

Theo ông, SHTP nói riêng và TP HCM nói chung đang tập trung thu hút đầu tư các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), hình thành các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Do đó, yêu cầu về cấp điện gần như tuyệt đối, chỉ một gián đoạn nhỏ cũng có thể gây thiệt hại hàng triệu USD, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng.

Các đại biểu, khách mời trao đổi bên lề hội thảo “Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP HCM” .Ảnh: QUANG LIÊM

Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP HCM (HEPZA), cho biết thời gian qua, đơn vị đã định hướng thu hút doanh nghiệp (DN) công nghệ cao, có hàm lượng tri thức lớn, đồng thời phát triển khu công nghiệp theo hướng xanh, sinh thái. Xu hướng này kéo theo nhu cầu điện ngày càng cao cả về quy mô lẫn chất lượng. "Chúng tôi đã ký hợp tác với một dự án trung tâm dữ liệu AI, dự báo đến năm 2030 có thể sử dụng khoảng 1.000 MW điện. Như vậy, riêng nhóm khách hàng này đã chiếm tỉ trọng đáng kể trong cơ cấu phụ tải tương lai" - ông Trần Việt Hà thông tin.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc EVNHCMC, cho hay ngành điện thành phố đã lường trước nguy cơ thiếu điện nên đã xây dựng các kịch bản dự phòng, bao gồm cả trường hợp thiếu hụt nguồn từ 5%-10%, nhằm chủ động phương án phân bổ phụ tải.

Theo ông Kiên, hiện nay, hệ thống điện vẫn có thể bảo đảm cung cấp ổn định trong năm 2026, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng của thành phố. Tuy nhiên, đơn vị vẫn chủ động các giải pháp vận hành như điều khiển từ xa, dự báo phụ tải, rà soát và nâng cấp các khu vực có nguy cơ quá tải.

Dù vậy, ông Kiên nhấn mạnh vai trò rất quan trọng của phía người sử dụng trong việc tiết kiệm năng lượng. "Việc sử dụng điện hiệu quả, theo các chương trình khuyến nghị quốc gia, có ý nghĩa quan trọng đối với bảo đảm an ninh năng lượng" - ông nói.

Đáng chú ý, ngành điện khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm chủ động nguồn điện tại chỗ. Giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian hoàn vốn mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm buổi chiều và buổi tối. Trong tương lai, khi áp dụng cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng, các giải pháp này sẽ giúp khách hàng tối ưu chi phí điện.

Khuyến khích điện mặt trời mái nhà

Ở góc độ quản lý, bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cho biết trong những tháng đầu năm 2026, thành phố đặc biệt chú trọng mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong đó bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển xanh là nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công Thương. Từ giai đoạn 2017-2018 đến nay, các cơ chế, chính sách về năng lượng tái tạo liên tục được thành phố điều chỉnh theo hướng khuyến khích phát triển, nhất là điện năng lượng mặt trời mái nhà, lĩnh vực còn rất nhiều dư địa.

Trước những thách thức về chi phí đầu tư ban đầu, yêu cầu kỹ thuật và tính ổn định của nguồn điện, thành phố định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng đồng bộ, hiệu quả và bền vững. Công tác truyền thông được đẩy mạnh nhằm giúp người dân và DN hiểu rõ lợi ích cũng như các chính sách hỗ trợ. Thành phố cũng đồng thời thúc đẩy đa dạng nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình hợp tác mua bán điện; phát huy vai trò Quỹ Tiết kiệm năng lượng và mô hình ESCO (công ty dịch vụ năng lượng) để giảm áp lực chi phí đầu tư.

Bên cạnh đó, ngành năng lượng cũng tăng cường chuyển đổi số, hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, tư vấn kỹ thuật và xây dựng bản đồ tiềm năng điện mặt trời mái nhà nhằm tối ưu hiệu quả đầu tư. Các dự án được hưởng nhiều ưu đãi về thuế như miễn, giảm và áp dụng mức thuế suất ưu đãi dài hạn.

Trong khi đó, ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP HCM, cho rằng để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số, nguồn điện không chỉ cần "đủ" mà còn phải ổn định, liên tục và linh hoạt. Điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ là giải pháp phù hợp, song để phát triển mạnh cần có chính sách đột phá như ưu đãi thuế giá trị gia tăng, tín dụng xanh lãi suất 5%-6% và đơn giản hóa thủ tục. Đồng thời, cơ chế giá điện theo thời gian sẽ tạo động lực đầu tư lưu trữ, giúp tối ưu chi phí. "Nếu có chính sách đủ thông thoáng, mô hình này không chỉ giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững" - ông Lâm góp ý.