Hậu quả của việc xem phim ngắn Al quá nhiều
Phim ngắn AI đang có sức hút đặc biệt nhờ khai thác những nhu cầu cảm xúc phổ biến của con người, kết hợp với cách xây dựng kịch bản có tính công thức cao.
Phim ngắn Al với tình tiết kịch tính liên tục và khả năng mang lại cảm giác thỏa mãn tức thì.
Khác với các bộ phim truyền thống thường tập trung vào tâm lý nhân vật và dẫn dắt câu chuyện, phim ngắn AI có xu hướng đẩy xung đột lên cao ngay từ những giây đầu tiên. Cứ sau vài giây, người xem lại được chứng kiến một tình tiết bất ngờ, màn đảo ngược tình thế hoặc cao trào cảm xúc mới.
Với những tình tiết kịch tính liên tục và khả năng mang lại cảm giác thỏa mãn tức thì, phim ngắn AI ngày càng được nhiều người yêu thích.
Chẳng hạn, một nhân vật bị coi thường có thể bất ngờ trở thành người giàu có, người chịu bất công thực hiện màn trả thù, hay cuộc xung đột gia đình được giải quyết chỉ trong vài cảnh quay.
Những tình tiết này tạo ra cảm giác thỏa mãn nhanh chóng, khiến người xem muốn tiếp tục theo dõi để biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Các chuyên gia cho rằng cơ chế phần thưởng của não bộ có thể góp phần lý giải hiện tượng này. Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh có vai trò quan trọng trong động lực, học tập và dự đoán phần thưởng.
Khi liên tục tiếp xúc với những tình tiết hấp dẫn, bất ngờ, người xem có thể hình thành thói quen tìm kiếm sự kích thích mới. Cùng với tính năng tự động phát video và thuật toán đề xuất nội dung phù hợp sở thích, việc dừng xem đôi khi còn trở nên khó khăn. Đây cũng là lý do nhiều người nghiện phim ngắn Al.
Cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng của phim ngắn Al đến não bộ. Ảnh minh họa
Tình trạng này đang khiến không ít gia đình rơi vào cảm giác hoang mang và lo lắng tột độ. Một bài đăng trên mạng xã hội mới đây đã phản ánh chân thực tình cảnh trớ trêu khi một người con chia sẻ việc mẹ mình mê mẩn phim ngắn AI đến mức dán mắt vào màn hình gần như suốt 24 giờ mỗi ngày.
Người này ngậm ngùi nhận ra rằng khi mình lớn lên, trật tự trong gia đình lại bị đảo ngược: phận làm con giờ đây phải liên tục nhắc nhở cha mẹ hãy đặt chiếc điện thoại xuống.
Thực tế này nhanh chóng nhận được sự đồng cảm sâu sắc từ đông đảo người dùng mạng xã hội. Hàng loạt ý kiến bày tỏ sự bất lực trước thói quen mới của các bậc phụ huynh: người già lướt màn hình không ngừng nghỉ từ lúc nấu nướng, ăn uống, đi vệ sinh cho đến tận lúc lên giường ngủ, tới mức con cái cảm thấy sắp "không tìm thấy mẹ đâu".
Nhiều người chia sẻ rằng cha mẹ họ hoàn toàn phớt lờ các cuộc trò chuyện thường nhật, gọi không thưa, bảo không nghe, thậm chí từng có trường hợp người lớn trong nhà rơi vào trạng thái suy sụp tinh thần ngay lập tức khi mạng internet bị ngắt kết nối đột ngột.
Ban đầu, nhiều người thừa nhận bản thân từng kinh ngạc trước kỹ thuật tiến bộ và độ hoàn thiện cao của các thước phim AI.
Thói quen nghiện xem phim ngắn AI đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức. Theo định nghĩa từ Nhà xuất bản Đại học Oxford, thuật ngữ "mục ruỗng não bộ" (brain rot) dùng để chỉ sự suy thoái về tinh thần và trí tuệ do tiếp xúc liên tục với các nội dung quá vụn vặt hoặc thiếu vắng chiều sâu.
Trong thời đại bùng nổ của video ngắn và mạng xã hội, hiện tượng này phản ánh rõ xu hướng của xã hội hiện đại: con người ngày càng lơ là tư duy sâu sắc để chạy theo những thông tin đơn giản, bề nổi.
Dẫn nguồn tin từ mạng tin tức China Times, giáo sư Alessandro Galeazzi thuộc Đại học Padova tại Ý cũng đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc. Ông nhấn mạnh rằng mạng xã hội hiện nay đang ngập tràn các sản phẩm AI chất lượng thấp.
Ngay cả khi người xem nhận thức rõ ràng rằng những đoạn phim đó hoàn toàn là sản phẩm hư cấu nhằm mục đích gây cười, hiện tượng mục ruỗng não bộ vẫn có thể bị thúc đẩy nhanh chóng. Thói quen tiếp thu dồn dập các luồng thông tin vô nghĩa sẽ trực tiếp gây tổn hại đến năng lực nhận thức dài hạn của con người.
Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định việc xem phim ngắn AI trực tiếp gây tổn thương não hoặc làm suy giảm không thể phục hồi các chức năng nhận thức.
Tác động của phim ngắn AI cũng có thể khác nhau tùy theo độ tuổi, thời gian sử dụng, nội dung tiếp xúc và tình trạng sức khỏe tâm thần của từng cá nhân.
Ở trẻ em và thanh thiếu niên, não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển, đặc biệt là những chức năng liên quan đến kiểm soát hành vi, điều chỉnh cảm xúc và duy trì sự chú ý. Việc dành quá nhiều thời gian cho video ngắn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, thời gian học tập và những hoạt động cần thiết cho sự phát triển.
Với người trưởng thành, phim ngắn có thể là phương tiện giải tỏa áp lực công việc và cuộc sống. Dù vậy, khi hình thức giải trí này trở thành cách đối phó gần như duy nhất với căng thẳng, người xem có nguy cơ hình thành thói quen né tránh những khó khăn trong thực tế.
Đối với người cao tuổi, sự cô đơn, thiếu hoạt động xã hội hoặc ít có cơ hội giao tiếp với người thân có thể khiến họ dành nhiều thời gian hơn cho những nội dung giải trí trực tuyến.
Nếu việc xem phim kéo dài gây thiếu ngủ, ảnh hưởng đến công việc, học tập hoặc khiến người xem khó chịu, bồn chồn mỗi khi không được tiếp tục theo dõi, đó có thể là dấu hiệu cần xem xét lại thói quen sử dụng nội dung số.
Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dùng mạng xã hội cần chủ động theo dõi và tự kiểm tra. Phim ngắn AI có thể gây nghiện ở mọi lứa tuổi.
Làm thế nào để thoát khỏi thói quen xem phim ngắn quá mức?
Theo các chuyên gia khuyến nghị, việc trách mắng, chỉ trích hoặc đột ngột tịch thu thiết bị của người đang dành quá nhiều thời gian xem phim ngắn không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả.
Những cách tiếp cận mang tính cưỡng ép có thể khiến người xem phản ứng tiêu cực, đặc biệt khi họ đang sử dụng phim ảnh như một phương tiện giải tỏa cảm xúc. Thay vào đó, gia đình nên tìm hiểu nguyên nhân khiến người thân dành quá nhiều thời gian cho điện thoại. Đó có thể là căng thẳng, cô đơn, thiếu hoạt động giải trí hoặc nhu cầu được quan tâm và kết nối.
Một số biện pháp có thể áp dụng gồm thiết lập giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, tắt tính năng tự động phát, hạn chế xem video trước giờ ngủ và chủ động dành thời gian cho những hoạt động ngoài màn hình.
Các hoạt động như đi bộ, tập thể dục, gặp gỡ bạn bè, trò chuyện với người thân hoặc cùng nhau làm việc nhà có thể giúp cải thiện tâm trạng và tạo ra những trải nghiệm tích cực trong cuộc sống thực.
Quan trọng hơn, mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn phim ngắn AI khỏi đời sống giải trí, mà là duy trì khả năng kiểm soát thời gian sử dụng và cân bằng giữa thế giới trực tuyến với các hoạt động thường ngày.
Trong trường hợp một người gặp khó khăn khi muốn giảm thời gian xem, đồng thời xuất hiện tình trạng mất ngủ kéo dài, suy giảm khả năng học tập, làm việc hoặc những thay đổi đáng kể về cảm xúc, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia sức khỏe tâm thần là điều nên cân nhắc.
Quỳnh Chi (t/h)
